PROJEKAT EKONOMSKOG DRŽAVLJANSTVA SVEDEN NA PROMET NEKRETNINA: Kupiš stan i dobiješ pasoš

Od predviđenih dvije hiljade pasoša, “prodato” samo 218. Ovakvi programi su nemoralni i predstavljaju lošu javnu politiku, zbog čega ih treba napustiti, kaže profesor prava sa Harvarda Metju Stivenson. Projekat i pod lupom EU

 

Najavljivan kao velika razvojna šansa, projekat ekonomskog državljanstva sveden je na kupoprodaju stanova kojom se nudi da se u EU uđe na stražnja vrata preko Crne Gore, pokazalo je istraživanje Centra za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN-CG).

Ta prilika važi do kraja ove godine kada se projekat gasi, pod pritiskom EU čiji član Crna Gora želi da postane. Tako i jedan od ovlašćenih agenata za posredovanje Henly & Partners, kako je prenijela Holandska radio-difuzna fondacija (NOS), ohrabruje superbogate da ulažu za pasoš Crne Gore dok još mogu.

 

Agent ohrabruje superbogate da ulaže za pasoš Crne Gore dok još mogu: Holandski mediji o prodaji crnogorskih pasoša

“Ostalo je još nekoliko mjeseci”, poručuju iz Henly & Partners koji je ove sedmice primio 100. aplikaciju za crnogorski pasoš.

Za sada je izvjesno samo da je to ispao dobar posao za ovdašnje građevinare poput “Čelebića”, “Zetagradnje” i “Bemaksa”, ali i za počasne državljane Petrosa Statisa i Igora Bidila.

Plan je bio da investitori, u zamjenu za crnogorsko državljanstvo, ulažu u razvojne projekte u turizmu, poljoprivredi i prerađivačkoj industriji. Za poljoprivredne projekte je interesovanje slabo, a za prerađivačku industriju nije ni raspisan javni poziv.

Na Listi razvojnih projekata našlo se 15, koji su prijavljeni na oglas. Od toga se 14 odnosi na izgradnju hotela po kondo ili mješovitom modelu, što podrazumijeva da sadrže stanove za prodaju. Samo je jedan projekat izgradnje klasičnog hotela.

Uslovi za dobijanje crnogorskog pasoša su ulaganje najmanje 450.000 eura u jedan od razvojnih projekata u Podgorici i primorju, ili 250.000 eura u sjevernom ili središnjem regionu. To, prema cijenama koje se navode na sajtovima investitora, znači da je jedan aplikant u nekim slučajevima kupovao više stanova. Uslov je i donacija glavnog aplikanta od 100.000 eura manje razvijenim opštinama.

Iz Agencije za investicije za CIN-CG su rekli da se novac od donacija nalazi na posebnom računu.

Prema podacima koje je CIN-CG dobio od Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) od februara 2020. kada je izdat prvi “zlatni pasoš” do 6. avgusta ove godine, crnogorsko državljanstvo dobilo je 218 stranaca koji su kupili nekretnine sa liste 15 razvojnih projekata. Programom je bilo predviđeno da se za tri godine njegovog trajanja (od januara 2019. do kraja 2021) “proda” dvije hiljade pasoša.

Zbog slabog interesovanja, ali i protivljenja EU, nova Vlada je odlučila da ne produžava program, ali je nastavila da daje pasoše – ukupno 110 od decembra prošle godine kada je izabrana.

Profesor prava sa Harvarda Metju Stivenson smatra da su ovakvi programi nemoralni i predstavljaju lošu javnu politiku, zbog čega ih treba napustiti.

“Nema jakih dokaza da ti programi doprinose dugoročnom ekonomskom razvoju, te postoje dobri razlozi za sumnju u uobičajene ekonomske argumente koji se iznose u njihovo ime”, kazao je Stivenson za CIN-CG.

 

Prodaja pasoša krenula od Šinavatre

Projekti Grka Petrosa Statisa, zakupca Svetog Stefana i Kazahstanca Igora Bidila, vlasnika kompanije Velja voda i CG resort, među prvima su uvršteni u listu razvojnih projekata, sredinom 2019. godine. Tokom 2020. uvršteni su i projekti domaćih biznismena.

Statis i Bidilo su ranije dobili počasno državljanstvo Crne Gore, na predlog aktuelnog predsjednika Mila Đukanovića.

Međunarodna nevladina organizacija Transparensi internešnl smatra da je Crna Gora 2008. godine već neformalno sprovodila program ekonomskog državljanstva.

“U Crnoj Gori, čak i prije nego što je program formalizovan, bivši premijer Tajlanda Taksin Šinavatra, osuđen za korupciju, dobio je državljanstvo u zamjenu za obećana ulaganja u zemlju”, kazala je za CIN-CG Šubam Kaušik iz Transparensi internešnla.

Šinavatra je dobio počasno crnogorsko državljanstvo, a kupio je dio ostrva Sveti Nikola kod Budve.

U Centru za građansko obrazovanje (CGO) podsjećaju da su slični programi u drugim zemljama EU ocjenjivani kao problematični i osjetljivi na korupciju i smatraju da bi bilo dobro da postoji kredibilna analiza i sve informacije o glavnim učesnicima u sprovođenju, kako bi se mogle mjerodavnije cijeniti i štete i koristi.

“… Dodatno, u državi nefunkcionalne vladavine prava, uz činjenicu da su nerijetko i takozvana počasna državljanstva zloupotrebljavana, posebno u dijelu onih koji su zasnovani na ‘ekonomskim interesima’ možemo imati osnove sumnje da se to dešavalo i kroz institut ekonomskog državljanstva”, kaže za CIN-CG Mira Popović iz CGO.

 

EK pažljivo prati program

Iz Evropske komisija (EK) su za CIN-CG rekli da pažljivo prate ovaj proces.

“EK je dosljedno savjetovala Crnu Goru da preispita svoj program sticanja državljanstva ulaganjem. Takve šeme predstavljaju moguće rizike kao što su pranje novca, utaja poreza, korupcija. Stoga pozdravljamo odluku crnogorske Vlade da ih ne produžava. EK će nastaviti da pažljivo nadgleda sprovođenje šeme dok se postepeno ne ukine”, rekla je za CIN-CG portparolka EK Ana Pisonero Hernandez.

Iz EK su podsjetili na slučajeve Malte i Kipra protiv kojih su preduzeli mjere zbog skandala sa dodjelom državljanstava.

Ove države prikupile su milijarde eura prodajući hiljade pasoša čime su, u nekim slučajevima, omogućile državljanstvo EU i osobama za kojima su matične zemlje raspisale potjernice.

Sličan program u EU ima Austrija, dok dobijanje boravišnih dozvola omogućavaju Bugarska, Francuska, Grčka, Irska, Letonija, Luksemburg, Holandija, Portugal, Španija, kao i Velika Britanija koja nije više članica EU.

Od Bugarske je EU tražila dodatne informacije, nakon što je upozorila Maltu i Kipar. Austrija ima strože kriterijume, posebno procedure provjere koje traju od 24 do 36 mjeseci, a u Crnoj Gori samo tri.

 

Najviše državljanstava dobili Rusi i Kinezi

Pasoše bogatim biznismenima nije mudro prodavati: Stivenson – Foto: hls.harvard.edu

Profesor Stivenson smatra da pasoše bogatim biznismenima nije mudro prodavati čak i pod najnevinijim okolnostima, a ako su ljudi koji su ih kupovali prethodno bili umiješani u kriminalne aktivnosti, to je razlog za ozbiljnu zabrinutost i postavlja pitanja o vladinim motivima i integritetu.

Iz MUP-a su kazali da provjeravaju jedan slučaj dodijeljenog državljanstva u okviru programa, ali nijesu rekli o kome je riječ.

“U toku je procedura povodom naknadno dostavljene negativne ocjene međunarodne podobnosti, u jednom predmetu u kojem su aplikant i članovi njegove porodice stekli crnogorsko državljanstvo prijemom po osnovu posebnog programa”, rekli su iz MUP-a za CIN-CG.

Prema podacima MUP-a, od početka primjene programa podnijeto je 435 zahtjeva, a najviše crnogorskih pasoša, oko 100, dobili su Rusi, dok je Kinezima dodijeljeno oko 40. Državljanstvo kupovinom stanova dobilo je i desetak građana Egipta i Ujedinjenih Arapskih Emirata, kao i po nekoliko iz Pakistana, Ukrajine, Vijetnama, Saudijske Arabije, Irana, Sirije, Kazahstana, Švajcarske, SAD, Indije, Turkmenistana, Kuvajta, Hong Konga, Angole, Sijera Leone.

Crnogorska Vlada je i 2010. godine pokretala program ekonomskog državljanstva kojim je predvidjela da pasoš ponudi za investiciju od najmanje pola miliona eura, ali je odustala na zahtjev EU. Iako najavljivan, zbog pritiska Brisela program nije pokrenut ni 2016. godine.

 

Zahtjevi tajni, rješenja štura

Agencija za investicije je odbila da po Zakonu o slobodnom pristupu informacijama dostavi CIN-CG podnijete zahtjeve za ekonomsko državljanstvo. Pozvala se na Zakon o zaštiti privatnosti, uz objašnjenje da zahtjevi sadrže lične podatke.

Zahtjev za sticanje crnogorskog državljanstva po osnovu posebnog programa, kako su rekli iz Agencije, dostavlja se preko agenta za posredovanje, a za ovaj izabrana su tri – kanadski Apex Capital partners, Arton Group Austrija i Henley & Partners sa of-šor zone na ostrvu Džersi. Naknada troškova izdavanja licence za agente je 50.000 eura godišnje. Licence su do sada produžene dva puta.

Iz NVO Centar za građanske slobode (CEGAS), koja je analizirala dodijeljena počasna državljanstva od 2006. godine, smatraju da je ideja ekonomskog državljanstva sama po sebi dobra, ako je u skladu sa zakonom.

“Najveći problem jeste što se i kod ovih rješenja ne vidi suština, ispunjavanje kriterijuma koja su predviđena podzakonskim aktima, usljed kojeg lice može aplicirati za dobijanje crnogorskog državljanstva na ovaj način. Ovakvim načinom donošenja rješenja dolazi do nepoštovanja Zakona o upravnom postupku”, kaže za CIN-CG Marija Popović Kalezić iz CEGAS-a.

Iz MUP-a su na ove kritike odgovorili da su “otvoreni za sugestiju da obrazloženja treba da budu detaljnija”, napominjući da svako sadrži uvod, dispozitiv, obrazloženje, uputstvo o pravnoj zaštiti, potpis ovlašćenog službenog lica i pečat javnopravnog organa.

 

Neki investitori pod lupom stranih vlasti

Dobar posao za građevinare: Blagota Radović i bivši premijer Duško Marković u avgustu 2020. na gradilištu u Kolašinu – Foto: Vlada

Javni poziv za prijavljivanje projekata iz oblasti turizma raspisan je u februaru 2019, a uslovi za prijavu bili su ulaganje najmanje 15 miliona eura na primorju i Podgorici, 60 smještajnih jedinica i 80 radnih mjesta. U centralnom i sjevernom regionu bilo je dovoljno ulaganje pet miliona eura, 35 smještajnih jedinica i 25 radnika.

Vrijednost 15 projekata sa liste razvojnih iznosi oko 413 miliona eura i najviše ih je na sjeveru – Kolašinu, Žabljaku i Mojkovcu, dok su samo tri na primorju. Predviđeno je da hoteli imaju ukupno 2,5 hiljada smještajnih kapaciteta i da otvore oko 1.800 radnih mjesta.

Investitori su obavezni da angažuju kontrolore koji pripremaju izvještaje o radovima za periode od pola godine, koji se, kako su kazali iz Ministarstva za ekonomski razvoj, analiziraju i upućuju Vladi na usvajanje.

Većina investitora nije odgovorila na pitanja CIN-CG koliko su stanova prodali, koliko je njihovih klijenata dobilo crnogorsko državljanstvo i da li će u roku završiti projekte.

Prvi koji je uvršten u listu razvojnih projekata sredinom 2019. godine je kondo hotel Kolašin Resort & Spa, u vlasništvu Mohameda Abdula Alima Čadurija, rođenog u Bangladešu sa pasošem Grenade.

Vrijednost projekta, koji treba da bude završen krajem ove godine je oko 11,36 miliona, a prema izvještaju kontrolora, do 10. marta uloženo oko 2,37 miliona eura.

U okviru tog kondo hotela sa 93 smještajne jedinice, investitor namjerava da otvori 66 radnih mjesta.

Čaduri je ranije u Kolašinu kupio hotel Lipka (sada Šeraton) od Prve banke.

“Dejli star” je u martu ove godine objavio da su vlasti u Bangladešu pokrenule postupak protiv nekoliko biznismena, među kojima je i Čaduri, zbog navodnih pronevjera, organizovanog kriminala i pranja novca, uključujući i kroz poslovne transakcije u Crnoj Gori.

Iz Čadurijeve kompanije “Kolašin Resort & Spa” nisu odgovorili na pitanja CIN-CG u vezi sa postupkom u Bangladešu.

Ime Igora Bidila, koji gradi hotel Brezu u Kolašinu uvrštenu u razvojne projekte, italijanski mediji su u martu pominjali, zbog sumnjida je sa još 11 osoba osumnjičen za pranje novca, zbog čega su mu zaplijenjene nekretnine u Sijeni, Firenci, Milanu, Rimu…

Iz Bidilove kompanije “CG Resort” kazali su da je on vlasnik više kompanija u Italiji i u jednoj je finansijska policija pokrenula postupak zbog sumnje da porez nije pravilno plaćen i kao privremenu mjeru tražila zamrzavanje imovine u toj vrijednosti dok se istraga ne završi, što je istražni sudija tada prihvatio.

“Međutim, nakon nekoliko mjeseci istrage polovinom jula istražni sudija je odbacio sve zahtjeve tužioca o podizanju optužnice i oslobodio imovinu koja je bila pod privremenom mjerom zamrzavanja imovine. I od tada kompanija koja je u vlasništvu Igora Bidila slobodno raspolaže svojom imovinom”, rekli su iz CG Resorta za CIN-CG.

Izgradnja hotela Breza, vrijednosti 19,5 miliona eura, kasni, a iz kompanije to pravdaju nepovoljnim vremenskim uslovima u novembru 2019, kada je projekat uvršten u listu razvojnih, pa su radovi počeli u proljeće 2020. godine i, kažu, biće završen u roku, u maju 2022. Do sada su, kako navode, prodali 70 hotelskih apartmana i 20 njihovih kiljenata dobilo je crnogorsko državljanstvo.

Bidilo, koji je crnogorsko državljanstvo dobio 2017. godine, je jedan od osnivača firme “Velja voda lux”, koja u Budvi sa Opštinom želi da razmijeni nekretnine čemu se suprotstavlja dio lokalne vlasti, odnosno Demokrate, tvrdeći da njegova parcela vrijedi manje.

 

Bivša Vlada mu omogućila da zaradi i kroz projekat ekonomskog državljanstva: Statis – Foto: Boris Pejović

Statisu zarada kroz još dva projekta

Pored svih povoljnosti koje je Petros Statis dobio prilikom zakupa Svetog Stefana, Miločera i Kraljičine plaže (produžavanje roka zakupa, smanjenje cijene zakupnine, dozvole za gradnju apartmana za prodaju…), bivša Vlada mu je omogućila da zaradi i kroz projekat ekonomskog državljanstva. Tako su u listu razvojnih projekata uvršten hoteli Kraljičina plaža u Miločeru i Durmitor na Žabljaku.

Vrijednost investicije u Kraljičinu plažu je 73 miliona, a planirano je da radovi budu završeni krajem 2022. Nezavisni kontrolor je konstatovao da su ukupna ulaganja investitora od početka posla, krajem 2019, oko devet miliona eura.

Projekat sprovodi “Adriatic properties”, čiji je vlasnik of-šor frma “Aidway investments ltd” sa Britanskih Djevičanskih ostrva, iza koje stoje Statis i malezijski biznismen Vei Seng Pua.

Pua i Statis dobili su crnogorsko državljanstvo još 2013.

Seng Pua je u ljeto 2014. hapšen u Las Vegasu zbog organizovanja ilegalnog klađenja, kojim je, prema pisanju medija, nelegalno stekao oko 300 miliona dolara.

Bivša Vlada je omogućila je Adriaticu da u stoljetnom Miločerskom parku gradi 88 apartmana, 66 u novom hotelu Kraljičina plaža i 12 apartmana naspram Svetog Stefana, kao i rekonstrukciju i dogradnja pet starih vila, čija će kvadratura biti utrostručena, a koje će, takođe, biti ponuđene na tržištu.

Zbog sumnji u neregularnosti, nova Vlada je najavila da će preispitati ugovor sa Statisom, a mještani su organizovali niz protesta.

Statis je kupio hotel Durmitor, najstariji hotel na Žabljaku, srušio ga i gradi novi. Hotel je u novembru 2019. uvršten u listu razvojnih projekata, a prema izvještaju revizora, za period od maja do novembra 2020. Statisova kompanija “Durmitor Hotel and Villas” je u projekat na Žabljaku, vrijedan 19,5 miliona eura, uložila oko 2,5 miliona eura. Planirano je da bude završen do sredine 2022.

 

Bećirovićev partner iz Albanije u centru afere

Biznismen Zoran Bećirović takođe ima dva projekta na Listi razvojnih. Jedan je hotel K16 Kolašin, vrijedan šest miliona eura. Namjera investitora je da otvori 58 radnih mjesta u objektu koji treba da bude završen krajem 2022.

Projekat sprovodi konzorcijum Kolašin 1600 kojeg čine preduzeća “Ski resort Kolašin 1600” i “Gener2 SHPK” iz Tirane u vlasništvu albanskih biznismena Baškima, Astrita i Ahmeta Uljaja.

Baškim Uljaj je u Albaniji bio u centru afere zbog kontroverznih ugovora na osnovu kojih koristi novac iz javnih fondova.

“Ski resort Kolašin 1600” je u vlasništvu “Ski resorta Kolašin 1450”, čiji je većinski vlasnik (oko 85 odsto), prema podacima iz Centralnog registra, Zoran Bećirović preko of-šor firme sa Kipra “Caldero Trading Limited”.

U izvještaju nezavisnog kontrolora za period od 23. aprila do 23. oktobra 2020. navedeno je da je investitor u projekat uložio 1.249.214 eura.

I Hotel “D” sa depadansom “E” u Kolašinu investicija je preduzeća “Ski Resort Kolašin 1450” vrijedna 7,98 miliona eura. Rok za završetak gradnje je jun 2023.

 

Pasoše “prodaju” i Zetagradnja, Čelebić i Bemax

Plan je da kompleks u Čanju bude završen početkom 2023.: Budući izgled hotela – Foto: Ammaresort.com

Kompanije biznismena Tomislava Čelebića takođe imaju dva projekta na listi razvojnih gdje su uvršteni u novembru 2020. To su Amma resort u Čanju i Black Pine Mojkovac.

Vrijednost Amma resorta iznosi 77,01 milion eura sa PDV-om, a hotela u Mojkovcu 10,57 miliona eura.

Plan je da kompleks u Čanju bude završen početkom 2023, a Black Pine, kojeg gradi Čelebićeva kompanija “North development”, do septembra 2022.

Iz “Čelebić grupe” su za CIN-CG kazali da se zbog ukupne situacije i ekonomske krize izazvane širenjem virusa Covid -19, svi projekti otežano realizuju.

“Interesovanje za ove projekte je značajno, više interesenata je apliciralo. Podnijete aplikacije treba da prođu veoma rigorozne provjere i procedure, tako da konkretnu realizaciju očekujemo uskoro”, naveli su iz preduzeća.

Projekat podgoričke “Zetagradnje”, Bjelasica 1450, vrijedan 17,8 miliona eura, uvršten je u listu razvojnih projekata u martu 2020. Prema izvještaju kontrolora za period 19. mart – 15 septembar 2020, uloženo je oko 5,5 miliona eura, a gradnja kasni jer je plan bio da bude završena početkom ove godine.

Cijena apartmana u hotelu je 250 hiljada eura.

Na pitanje da li će ovaj projekat biti uklonjen sa Liste razvojnih projekata, iz Ministarstva za ekonomski razvoj su odgovorili da je prvi izvještaj kontrolora ranije usvojen, a drugi je dostavljen i analizira se.

Hotel Cruiser u Budvi, koji se na Vladinoj listi našao krajem 2020, grade podgoričke kompanije “Master inženjering” i “Bemax”. Vrijednost investicije je 58,2 miliona eura, a rok za završetak projekta je 15. maj 2024.

Iz ovih kompanija su rekli da do sada nijedan ugovor o prodaji kroz projekat ekonomskog državljanstva nije potpisan, ali da postoji interesovanje i u toku je proces za nekoliko. Radovi će, kako su naveli, biti završeni u planiranom roku.

Cijene apartmana u hotelu iznose od 450 hiljada do 800 hiljada eura.

 

U “Boki” prodato 85 stanova

Pasoš dobilo devet kupaca: budući izgled kompleksa Boka Place – Foto: Porto Montenegro

Vlada je u junu 2020. godine u listu razvojnih projekata uvrstila hotel Boka Place kompanije “Adriatic Marinas-Porto Montenegro”, vrijednosti oko 43,6 miliona eura.

Iz Porto Montenegra, čiji je vlasnik Investiconi fond Dubaija – ICD, su za CIN-CG rekli da je u okviru projekta do sada prodato, rezervisano ili je u pred-rezervaciji 85 stanova, od ukupno 144 hotelskih i 35 privatnih rezidencija koje su na tržištu.

“Ukupno je predato 27 aplikacija za pasoš, od čega je devet kompletirano, dok je 18 trenutno u obradi. Prvi pasoš na osnovu investicije u nekretninu u projekat Boka Place izdat je u martu ove godine. Interes za crnogorsko državljanstvo pokazuju državljani SAD, Kanade, Južne Afrike, kao i Rusije i Kazahstana”, rekli su iz Porto Montenegra.

Početne cijene rezidencija u Boka Placeu iznose 190 hiljada i 200 hiljada eura.

Hotel sa vilama 4*, Žabljak jedini je sa liste razvojnih projekata koji se ne gradi po kondo modelu. Investitor je kompanija “Durmitor Development” sa sjedištem u Nikšiću, čiji su vlasnici Konstantin Babailov i Vladimir Voložanin sa po 25,05 odsto, a Lidija Begović ima 49,9 odsto. Vrijednost projekta je 20,47 miliona eura, a plan je da bude završen do kraja 2023 godine.

Vlada je u listu razvojnih projekata uvrstila i Bobotov Hotel & Resort, na Žabljaku, vrijedan 16,16 miliona eura, koji gradi preduzeće “Galaxy Europe”.

Prema podacima iz Centralnog registra privrednih subjekata, vlasnici preduzeća su Qingmin Wu, Ying Jin, Chong Wang i Chengdong Liu. Preduzeće je osnovano u oktobru 2019. u Škaljarima u Kotoru, a kasnije sjedište preselilo u Podgoricu.

Na Listi je i hotel Elite Hotel & Residence u Kolašinu, vrijedan 11,44 miliona eura, kojeg gradi “Garnet Investment Montenegro Podgorica”, čiji je osnivač Shijie Yu.

Montis hotel & resort u Kolašinu, u vlasništvu preduzeća “Montenegro luxury hotels and resorts” iz Kotora, vrijedan je 21,07 miliona eura i takođe je na listi razvojnih projekata. Vlasnici kompanije su Radoica Vuković (80 odsto) i Vitalij Gornij (20 odsto).

 

EK prijeti sudom Kipru i Malti

 

Na Kipru više od polovine ukupnog broja pasoša dato nezakonito: Orfanides – Foto: Twitter

Evropska komisija pokrenula je u oktobru prošle godine prekršajne postupke protiv Kipra i Malte zbog davanja državljanstva stranim investitorima, a u junu ove godine je izdala takozvano obrazloženo mišljenje. Kipar, iako je ukinuo program 1. novembra prošle godine, nastavio je da obrađuje već dostavljene zahtjeve, a Malta je uspostavila novu šemu.

“Obje države članice sada imaju dva mjeseca da preduzmu potrebne mjere za rješavanje zabrinutosti Komisije. U slučaju Kipra, ako odgovor nije zadovoljavajući, Komisija može pokrenuti predmet pred Sudom pravde, a u slučaju Malte Komisija može preduzeti sljedeći korak i izdati obrazloženo mišljenje po ovom pitanju”, navodi se u odluci EK.

Istraživački novinar sa Kipra Stelios Orfanides za CIN-CG kaže da su dva odbora, koje je kiparska Vlada formirala, utvrdila da u programu nije provjeravana prošlost korisnika, pa čak i da nije reagovano nakon saznanja da su neki imali krivični dosije. Utvrđeno je i da je više od polovine ukupnog broja izdatih pasoša dato nezakonito, uz još dosta grešaka, propusta i nepravilnosti.

“Ako me pitate za mišljenje o ovoj vrsti programa uopšte, rekao bih da pretvaraju vlade u makroe dopuštajući im da prostituišu suverenitet svojih zemalja”, ocijenio je Orfanides.

“Aldžazira” je u avgustu prošle godine objavila da se među desetinama ljudi iz više od 70 zemalja koji su kupili kiparske “zlatne pasoše” nalaze osuđeni prevaranti, perači novca i političari optuženi za korupciju, najviše iz Rusije, Kine i Ukrajine.

Program na Malti istraživala je i novinarka Dafne Karuana Galicia, koja je ubijena 2017.

Istraga, u kojoj je učestvovalo više medija pod pokroviteljstvom Fondacije Dafna Karuana Galicia, pokazala je da su se za malteško državljanstvo najviše prijavljivali Rusi, a uprkos zabrani dvojnog državljanstva, svaki deseti kupac pasoša bio je iz Saudijske Arabije. Utvrđene su i brojne nepravilnosti i zloupotrebe.

Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD), stavila je Maltu i Kipar na crnu listu u izvještaju za 2018. godinu, označivši ih kao države sa visokim rizikom od utaje poreza zbog modela “zlatnih pasoša”.

 

Osuđen za korupciju, dobio je državljanstvo u zamjenu za obećana ulaganja: Šinavatra – Foto: Savo Prelević

Počasni državljani Saviris, Rotšild, Emilfarb

 

Osim Šinavatre, Statisa i Pue, počasno državljanstvo dobio je ranije i Mohamed Dahlan, bivši palestinski ministar bezbjednosti, optužen za milionsku prevaru i kršenje ljudskih prava.

Počasni državljanin Crne Gore je i egipatski biznismen Samih Saviris, vlasnik kompanije koja gradi naselje Luštica bay, zatim Nataniel Rotšild, koji je investirao u Porto Montenegro, vlasnik Stratexa i Dukley Gardena (Zavala) Nil Emilfarb, ekonomista Isak Adižes.

Državljanstvo je 2012. godine dobila i sadašnja ministarka prosvjete, nauke, kulture i sporta Vesna Bratić, a na listi počasnih državljana su i pjevačica Merima Njegomir, glumac Lazar Ristovski i legendarni fudbaler Dragan Džajić.

 

Možda dva projekta iz proizvodnje

 

Iz Ministarstva poljoprivrede i šumarstva su za CIN-CG rekli da analiziraju dva projekta iz oblasti poljoprivrede i drvoprerade prijavljena na oglas iz oktobra 2019. godine.

Projekte su prijavila preduzeća “Platinum distribution” iz Tivta i “AB group” iz Nikšića. Vlasnik “Platinum distribution”, čija je djelatnost trgovina pićima, prema podacima iz CRPS, je Mikhail Zadorin. Oni namjeravaju da u Vrulji u Pljevljima naprave plantaže jabuka, krušaka, malina i borovnica.

AB group je registrovana za obradu drveta, a vlasnici su Branko Mićković (25 odsto), Aleksej Klimov (26 odsto) i Aleksandar Jevsejenko (49 odsto). Mićković je vlasnik nikšićkih preduzeća MiRai i Javorak. AB group je prijavila projekat u oblasti drvoprerade.

Ulaganje u primarnu poljoprivrednu proizvodnju u ovim projektima mora da iznosi najmanje dva miliona eura, u preradu poljoprivrednih i ribljih proizvoda 3,5 miliona i u drvopreradu četiri miliona. Potrebno je i da se otvori najmanje deset radnih mjesta u primarnoj proizvodnji i 20 u preradi.

U Vladinoj informaciji o programu, navedeno je da oglas za prijavu projekata iz prerađivačke industrije nije raspisan, jer je ostalo otvoreno pitanje eventualnog eliminisanja mogućnosti investicija u proširenje ili rekonstrukciju postojećih neiskorišćenih kapaciteta.

Biljana MATIJAŠEVIĆ

No Comments

Post A Comment