Budvanska agencija za nekretnine "Bona fides" - iako je zvanično ugašena prije gotovo četiri godine - i dalje prodaje nekretnine na crnogorskom primorju. U podacima Centralnog registra privrednih subjekata (CRPS) piše da je agencija "Bona fides" ugašena na zahtjev  vlasnika Darka Perovića 24. novembra 2010. godine. Ipak, na internetu se može naći aktivan oficijalni sajt agencije "www.bonafides.co.me". Kada se veb adresa agencije ukuca na sajt, koji je specijalizovan za otkrivanje porijekla i dugih detalja o internet stranicama, može se vidjeti da je posljednji put ažurirana u julu i uredno na prodaju nudi stanove.

Nijedno pravno, a ni fizičko lice, koje nije registrovano za trgovinu ili posredovanje u trgovini ne bi smjelo da se bavi tim poslom.  Pojedinci ili firme koje to čine podliježu krivičnom i prekršajnom gonjenju.

U članu 284 Krivičnog zakonika Crne Gore piše  da onaj ko se bez ovlašćenja bavi trgovinom i posredovanjem u trgovini može biti kažnjen novčano ili kaznom  od  dvije godine zatvora.  Centar za istraživačko novinarstvo (CIN CG) je kontaktirao  Perovića, vlasnika ugašene agencije za nekretnine, koji tvrdi da u posljednjih nekoliko godina nije prodavao nekretnine.

"Prosto, teško mi je bilo i sajt da ugasim. Već šest godina posao je stao i nema prodaje nekretnina", rekao je Perović.

Oficijalni sajt firme "Bona fides", na kojem se reklamiraju nekretnine na ekskluzivnim lokacijama na crnogorskom primorju vrijednosti i po više stotina hiljada eura, nije i njen jedini.

U kontakt podacima na sajtu www.property-real-estate.net.  na engleskom jeziku, navedeno je: "molimo vas posjetite našu firmu Bona Fides..." i broj telefona sa pozivnim za Ukrajinu. Veb adresu "www.property-real-estate.net" registrovala je firma "Mon-ventures" iz Budve.

Na sajtu agencije nekretnine na Svetom Stefanu, u Budvi, Kotoru...

U podacima CRPS piše od su kompaniju "Mon-ventures" 2002. godine osnovali Georgij Filipov i Olga Filipova iz Ukrajne i da je još aktivna.

Perović je kazao da poznaje Filipove i da je i njihova firma ugašena, ali da to još nije zavedeno u podacima CRPS-a.

"Situacija je takva da sam u sklopu druge firme pokušao da oživim posao, ali to nije išlo kako treba. Ukrajinci su mi bili partneri dok je bilo posla", kazao je Perović.

Firma "Mon-ventures", bavi se djelatnošću "prodaje vlastitih nekretnina", iako nema nijednu nekretninu u Crnoj Gori.

Do osoba koje stoje iza te kompanije nije lako doći. Na sajtu CRPS-a navedeno je da se firma "Mon-ventures" nalazi na adresi Bečićka plaža bb, međutim u tom dijelu grada je nije moguće pronaći.

Nekoliko mještana koje smo zatekli na licu mjesta nisu ni čuli za tu kompaniju, a ukrajinski kontakt telefon sa njihovog sajta nije u funkciji.

Kavarić: Firma mora biti u registru Poreske uprave

Advokat Dalibor Kavarić kazao je novinarima CIN CG da je za obavljanje privredne djelatnosti neophodno da je firma registrovana kod Poreske uprave.

"Generalno, za obavljanje privredne djelatnosti neophodno da je subjekat registrovan kod Poreske uprave, od koje dobija neophodne poreske i identifikacione brojeve", kazao je Kavarić. Dodao je da je prije obavljanja djelatnosti privredno društvo dužno da u skladu sa Zakonom o unutrašnjoj trgovini izvrši prijavu trgovine i dobije odobrenje za rad od nadležnog sekretarijata za privredu.

"Odobrenjem za rad se konstatuje da firma ispunjava sve neophodne sanitarno-tehničke i druge uslove za rad. Eventualno nepostupanje na naprijed naveden način povlači za sobom prekršajnu ili krivičnu odgovornost, zavisno od vrste i težine prekoračenja materijalnih propisa, koji regulišu osnivanje i djelatnost privrednih društava...", istakao je Kavarić.

Dodao je da firme koje su brisane iz CRPS-a  u privrednom prometu ne bi trebalo da postoje.

Kad nazove ”kupac” nekretnine

Novinarka CIN-a  pozvala  je broj “069/063-***“, koji je istaknut na sajtu "www.bonafides.co.me", i predstavila se kao  mogući kupac jedne od nekretnina u Kotoru.

Muškarac koji joj je odgovorio na poziv kazao je da se zove  Darko Perović. Pitao je potom za koju je nekretninu tačno zainteresovana.

Nakon što je novinarka navela kvadraturu i cijenu nekretnine, koja je istaknuta na sajtu, Perović je rekao da kod sebe nema sve podatke o toj nekretnini, ali da će je  sjutradan pozvati i saopštiti detaljnije informacije...

Ukrajinska firma "Mon-ventures" reklamira se  na portalu koji promoviše "off-shore" poslovanje "www.privacy-solutions.com", gdje posjeduju baner sa linkom.

Stranica "www.privacy-solutions.com", prema podacima sa sajta specijalizovanog za otkrivanje porijekla i dugih detalja o internet stranicama, ažurira se u Londonu.

Poslovanje preko "off-shore" kompanija nije nezakonito, ali se "off-shore" kompanije koriste da se izbjegne plaćanje poreza na dobit u punom iznosu i/ili da bi stvarni vlasnici ostali anonimni.

Jelena Jovanović i Vladimir Otašević

Britanski finansijski savjetnik Kreg Kameron (Craig Cameron) kažnjen je u svojoj zemlji zbog milionske prevare ulagača u investicione projekte u Crnoj Gori, Hrvatskoj i Bugarskoj.

Kamerona je britansko finansijsko regulatorno tijelo u avgustu prošle godine kaznilo sa blizu pola miliona eura i doživotnom zabranom obavljanja finansijskih djelatnosti, jer je sramotnim ponašanjem, prevarom i nepoštovanjem zakona oštetio čak 880 investitora, koji su u nikad realizovane projekte uložili oko 38 miliona eura.

Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CINCG) imao je uvid u Izvještaj britanskog finansijskog regulatornog tijela o kažnjavanju Kamerona, u kojem je između ostalog navedeno da se od 2003. do 2006. godine -  dok je bio direktor konsultantske kompanije za male i srednje ulagače “Burlington” - nije smio baviti kolektivnim investicionim programima.
Međutim i pored zabrane, on je u tom vremenu pokrenuo nekoliko takvih projekata u Crnoj Gori, Hrvatskoj i Bugarskoj.

Početkom 2005. godine Kameron je sa kompanijama „MarketingCo“ i "Adminco", koje nisu bile autorizovane za obavljanje tog posla, osmislio i proveo u djelo plan za privlačenje investitora.
U kolektivne investicione programe je, prema navodima iz Izvještaja, uključio i firmu “Burlington” mimo znanja nadređenih u kompaniji i njihove dozvole.

Poslali su pismene ponude i reklame na adrese 15 hiljada potencijalnih investitora i 2900 potencijalnih kupaca.

Na račun Kameronove kompanije slijevalo se tri odsto od svakog pojedinačnog ulaganja. Do kraja te godine uloženo je 38 miliona eura u projekte u tri pomenute države.
Nije poznato da li se neko od državljana Crne Gore nalazi među prevarenim investitorima.

Nakon što je Kameron osuđen i kažnjen, CINCG je sproveo istraživanje njegovih nezakonitih poslova u regionu.

U Hrvatskoj i Bugarskoj, prema dostupnim podacima, Kameron je imao po jedan nedopušteni i prevarantski projekat, dok ih je u Crnoj Gori imao dva.

Radi se o projektima gradnje turističkih kompleksa na Crnogorskom primorju - u mjestu Lučice kod Petrovca i kod poluostrva-hotela Sveti Stefan - za koje je tražio investitore.

Nosioci tih projekata su offshore firme  "R2R Sveti Stefan Limited" i “R2R Lučice Limited”.

Firma "R2R Sveti Stefan Limited" upisana je kao osnivač podgoričke kompanije “St. Stefan Montenegro”, u decembru 2010. godine.

Druga firma, “R2R Lučice Limited” u septembru 2012. godine upisana kao osnivač takođe kompanije iz Podgorice “Lučice Montenegro”.
Interesantno je da je firma “Lučice Montenegro” osnovana još u avgustu 2005, a “St. Stefan Montenegro” u istom mjesecu 2006. godine.

Kameron se, prema CRPS podacima, u firmi  “St. Stefan Montenegro” pojavljuje kao ovlašćeni zastupnik u februaru 2010. godine, dok je kompanija “EQ Nomines Limited Jersey” još bila upisana kao osnivač.

U novembru 2011. Kameron više nema zvanične funkcije u firmi  “St. Stefan Montenegro”. Tada na  poziciju ovlašćenog zastupnika dolazi  Alan Roberts.

Sa druge strane, Kameron nije imao nijednu zvaničnu funkciju u firmi “Lučice Montenegro”.

Ipak u njoj se kao ovlašćeni zastupnik i izvršni direktor krajem jula 2009. godine  pojavljuje Eduard Precht, koji je bio ovlašćeni zastupnik i u firmi  “St. Stefan Montenegro” od februara 2010. do novebra 2011, kad ga više nema u evidenciji CRPS.

Precht je paralelno u obje firme radio kao zastupnik od februara do avgusta 2010. godine. Prema podacima Uprave za nekretnine iz avgusta prošle godine (najnoviji podaci javnosti nisu dostupni zbog implementacije novog softvera) firma “Lučice Montenegro”, koja se bavi djelatnošću kupovine i prodaje vlastitih nekretnina u svom vlasništvu imala je 43.286 metara kvadratnih zemlje u mjestu Lučice kod Petrovca.

Tu zemlju kupila je  od mještana. Što se tiče firme “St. Stefan Montenegro” u njenom vlasništvu bilo je ukupno 55.360 metara kvadratnih zemlje u neposrednoj blizini poluostrva-hotela Sveti Stefan.  I ta zemlja  kupljena je  od mještana. Firma “St. Stefan Montenegro” na zahtjev ovlašćenog zastupnika Alana Robertsa ugašena je 29. marta 2013. godine, a njena imovina je prodata podgoričkoj kompaniji “Bay View Investment”.

CINCG je imao uvid u ugovor o prodaji zaključen između te dvije firme, kod budvanskog notara Dalibora Kneževića 14. decembra 2012. godine.  Alan Roberts organizovao je prodaju nekoliko parcela ukupne površine 55.360 metara kvadratnih za iznos od 9.600.000 eura.

Roberts je prodao zemlju kompaniji u kojoj je tada bio izvršni direktor Andi Balta, za skoro duplo manji iznos nego što je ona ranije bila kupljena od mještana.
Potpisnici tog ugovora  bili su Vukmirović-Mišić - punomoćnica Robertsa,  izvršna direktorka “St. Stefan Montenegro” Branislava Zogović i kupac Balta.

Tadašnji prenos miliona provjeravala je i crnogorska Uprava za sprečavanje pranja novca i finansiranja terorizma. Balta je direktor američkog fonda “NCH Capital”, koji je bio zainteresovan i za zakup zemljišta kasarne u Kumboru, kod Herceg Novog.

Vlada Crne Gore je odbila ponudu “NCH”, i u 2012. godini Kumbor u dugoročan zakup dala naftnoj kompaniji iz Azerbejdžana SOCAR. Amerikanci su zbog te odluke podnijeli tužbu Upravnom sudu Crne Gore, navodeći da je donijeta nezakonito.

Sadašnji direktor podgoričke firme “Bay View Investment” je Andreas Satis, koji je sa Andi Baltom ujedno direktor “NCH Capitala” za zapadni Balkan. Upravo taj investicioni fond je u Hrvatskoj preuzeo projekat kod Dubrovnika, za koji je Kameron tražio investitore.

U istraživanju za ovaj tekst doprinijeli su Saša Leković, Stanimir Vaglenov i Lucija Komaic.

Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore osnovan je sa ciljem da promoviše i podržava nezavisno, odgovorno i profesionalno novinarstvo, proizvodi i objavljuje istraživačke priče od javnog interesa, obezbijedi resurse, obuku i umrežavanje istraživačkih novinara i urednika u Crnoj Gori i inostranstvu, sarađuje sa sličnim domaćim i stranim organizacijama i medijima.

Projekat u Lučicama preuzeli Arapi Duška Kneževića

Projekat u Lučicama, za koji je Kameron tražio investitore, u septembru prošle godine preuzeli su investitori iz Ujedinjenih Arapskih Emirata povezani sa crnogorskim biznismenom  Duškom Kneževićem.

To se može zaključiti uvidom u podatke CRPS, u kojim je navedeno da je 18. septembra 2014. godine arapska firma “Injaz Estern European Property Development Company Limited” pristupila kao osnivač firme “Lučice Montenegro”. Tog dana kao osnivač istupila je offshore kompanija “R2R Lučice Limited”.

Interesantno je da je od 12. avgusta 2010. do 12 avgusta  2014. godine - pune četiri godine - izvršni direktor i ovlašćeni zastupnik firme “Lučice Montenegro  bio Tarhini Mohammad Abdel. Nakon njega pomenute funkcije preuzima Stamena Gačević.

Abdel je bio na  funkcijama  u firmi “Lučice Montenegro” u vremenu kad su kao osnivači bile upisane firme “EQ Nomines Limited Jersey” i “R2R Lučice Limited”.
Abel je godinama ovlašćeni zastupnik i izvršni direktor u firmi “Atlas centar” u kojoj  je četvrtinu osnivačkog kapitala do kraja jula prošle godine imala  kompanija “Atlas grupa“ Duška Kneževića, koji je  ujedno bio i  član odbora direktora u toj kompaniji.

Strani ulagači se još  nadaju apartmanima na planini Pirin

Britanski okrivljeni prevarant reklamirao je i tražio ulagače i za projekat ski centra sa apartmanima na planini Pirin u Bugarskoj.

Prema podacima iz Kameronovog finansijskog izvještaja  "Ccam Special Opportunities Pcc Limited" objavljenog na sajtu "www.cisx.com", može se vidjeti da je nosilac tog projekta firma “Pirin Springs LTD”.

CINCG je imao uvid i u notarska dokumenta iz Bugarske u kojima je navedeno da je izvršni direktor te firme Britanac  Scott Huggins.
Adresa te offshore kompanije je na Britanskim Djevičanskim ostrvima.

“Pirin Springs LTD” u Sofiji je osnovala firmu  “Pirin Springs Management Eood”, čiji je jedini vlasnik upravo Huggins, koji je ovlastio Teodoru Marinovu da u ime te firme potpisuje važna dokumenta i bude ovlašćena zastupnica.

Do danas gradnja apartmana na planini Pirin nije počela, a neki investitori još vjeruju da će uspjeti da povrate uloženi novac i da će gradnja početi.

Dubrovčani zaustavili Kameronov projekat?

U Hrvatskoj je 2005. pokrenut projekat „Fenestra Village”,  kad je nekoliko ulagača na čelu s britanskim fondovima “Barclays Plc” i “Equity Trust”  kupilo građevinsko zemljište za gradnju 26 vila na platou Bosanka, na brdu Žarkovica iznad Dubrovnika.

Vrijednost tog projekta, čija gradnja do danas - nakon skoro deset godina - nije ni počela, prema navodima medija u Hrvatskoj procijenjena je na 36 miliona eura. Kameron je u javnosti pravdao odlaganje početka gradnje vila neslaganjem sa lokalnom samoupravom (Županijom dubrovačko-neretvanskom), koja je navodno kočila gradnju.

Prema generalnom urbanističkom planu Dubrovnika, na platou Bosanke i brda Srđ gradnja je, naime, dozvoljena samo pod uslovom da se izgrađeni objekti ne vide iz Dubrovnika kako se ne bi mijenjala vizura grada.

U projekat se uključio i američki investicioni fond „NCH Capital“. On je 2010. godine potpuno preuzeo projekat nakon što se “Barclays” iz njega povukao, zbog odugovlačenja u realizaciji.

Ministarstvo održivog razvoja  odbacilo planska dokumenta

Kao jedan od razloga za likvidaciju firme “St. Stefan Montenegro” navedeno je odugovlačenje  realizacije planske dokumentacije za turistički kompleks.

Tragom tih informacija CINCG je poslao pitanja Opštini Budva i Ministarstvu održivog razvoja i turizma. Sekretarka Sekretarijata za prostorno planiranje i održivi razvoj Budve Danijela Marotić saopštila je da se nekadašnje parcele firme “St. Stefan Montenegro” nalaze u zahvatu UP „Galije-Bijeli rt“.

„U periodu od 2006. godine do danas donešena je Odluka o izradi UP „Galije-Bijeli rt“ I faza. Utvrđen je predlog planskog dokumenta na koje je Ministarstvo održivog razvoja i turizma dalo negativno mišljenje, zbog nedostatka kapaciteta“, kazala je Marotić.

Ana Kostić iz Ministarstva održivog razvoja i turizma potvrdila je da je planski dokument “Galije Bijeli rt” stigao iz Opštine Budva do tog državnog organa.

“Dokument je dostavljen u formi nacrta Ministarstvu održivog razvoj i turizma 2010. godine,  kada je dato negativno mišljenje i taj plan nije usvojen 11. avgusta 2010. godine. Kasnije, u  još dva navrata, ponovljene su primjedbe od strane Ministarstva da UP nije urađen u skladu sa Zakonom i smjernicama plana višeg reda“, kazala je Kostić.

“Sa Vladom Crne  Gore je lako raditi”

Iako nema podataka o kontaktima Krega Kamerona sa predstavnicima crnogorske vlasti on je pred kraj 2013. godine u intervjuu za “Dubrovački dnevnik“ potvrdio da ih je bilo. Kameron je tada govorio o projektu “Fenestra Village”, kod Dubrovnika i problemima sa Županijom dubrovačko-neretvanskom, koja je navodno kočila njegovu realizaciju.

Kao primjer dobre prakse i iskustva u  poslovanju naveo je crnogorsku vlast. “Investiranje u Crnoj Gori je puno jednostavnije. Sa Vladom je jednostavnije raditi. Percepcija je kako tamo ima više korupcije, ali je činjenica da sistem funkcioniše puno bolje.

Na prvi pogled reklo bi se da Hrvatska izgleda kao bolje mjesto za ulaganje, ali je činjenica da je to ipak Crna Gora, kao i Albanija, Makedonija, Turska, Grčka”, rekao je Kameron u intervjuu za “Dubrovački dnevnik”, koji je objavljen 20. novembra 2013. U maju 2008. godine Kameron je u Starom gradu u Kotoru osnovao firmu za razvoj projekata o nekretninama “CCAM”.  CINCG je kontaktirao Kameronovog advokata Borislava Vićentića iz Beograda, koji nije želio da komentariše njegove poslove u Crnoj Gori dok ne dobije dozvolu lično od svog klijenta.

Do zaključenja teksta dozvola od Kamerona nije pristigla, a nije se ni lično oglasio.

Autor: Vladimir Otašević

U istraživanju za ovaj tekst doprinijeli su Saša Leković, Stanimir Vaglenov i Lucija Komaić.

Iako bi trebalo da  ostvaruju pravo na smještaj u studentskim domovima pod istim uslovima kao i studenti čije interese zastupaju, u praksi je znatno drugačije. Studentsko tijelo, koje broji 26 članova, mimo jasnih pravila, dobija i dijeli krevete. Kome, imenom i prezimenom - nije poznato.

Prema dostupnim izvještajima o raspodjeli kreveta, Studentski parlament je, mimo propisa, a na osnovu odluke Upravnog odbora (UO) ustanove, 2012. dobio 26, a 2013. godine  i jedan više. Uporište za ovakvu odluku UO ne postoji u Statutu te ustanove.

U odlukama o dodjeli kreveta mimo pravila, UO Studentskog doma se poziva na mogućnost ostavljenu Pravilnikom o kriterijumima, načinu, uslovima i visini naknade za ostvarivanje prava na smještaj i ishranu u domu... koji je 2011. godine donijelo Ministarstvo prosvjete.

“Dom, u okviru svojih smještajnih kapaciteta, namjenski opredjeljuje do 5 odsto kapaciteta za smještaj studenata sa posebnim obrazovnim potrebama, najosjetljivijim grupama stanovništva i korisnicima materijalnog obezbjeđenja po propisima o socijalnoj zaštiti”.

Iz citiranog se jasno vidi da Pravilnik Ministarstva ne tretira studentske organizacije kao “najosjetljivije” grupe stanovništva. “Funkcioneri”, ipak, zauzimaju značajan broj kreveta “najosjetljivije” grupe.

Prema izvještaju o raspodjeli mjesta u domovima iz 2012. godine, od ukupno 60 kreveta koji su podijeljeni na osnovu odluke UO, 36 je pripalo studentskim organizacijama - 26 Studentskom parlamentu, a po pet Domskom forumu studenata i Studentskoj organizaciji studentskog doma.

Sličan je i izvještaj za 2013. godinu: 27 kreveta Studentskom parlamentu, po osam Domskom forumu studenata i Studentskoj organizaciji studentskog doma i tri Studentskom parlamentu privatnih univerziteta i fakulteta. Ukupno 46 kreveta.

Predsjednik UO Studentskog doma Radomir Vukasović kazao je “Vijestima” da su predstavnici studenata i ove godine tražili 26 kreveta u Podgorici.

Vukasović tvrdi da Studentski parlament ima pravo na mjesta u domu na osnovu člana 8 Pravilnika Ministarstva.

“Ima jedna tačka u Pravilniku o raspodjeli mjesta u studentskim domovima da parlament i studenti lošeg materijalnog stanja mogu da konkurišu. Uvijek postoji dopis parlamenta studenata u kome traže za svoje potrebe toliko i toliko soba i, koliko ja znam, uglavnom im se izlazilo u susret”, kazao je Vukasović.

Na konstataciju novinara da član 8 Pravilnika predviđa dodjelu soba isključivo socijalnim i ranjivim kategorijama stanovništva, ali ne i studentskim udruženjima, Vukasović je kratko odgovorio da je to ipak zakonska mogućnost kroz koju UO Doma, nakon uloženog zahtjeva od zainteresovane strane, može da reaguje.

To što UO Doma studenata dodjeljuje smještaj za potrebe studentskih organizacija podvodeći ih pod najosljetljivije društvene grupe, nije jedini problem netransparentne raspodjele kreveta studentima izabranim da brane prava kolega.

Od 20 fakulteta koji delegiraju predstavnike u Studentski parlament, 12 je u Podgorici. Ostali su u Nikšiću, Kotoru i na Cetinju. Sve ove opštine imaju sopstvene studentske domove.

Od 26 članova aktuelnog saziva Studentskog parlamenta, u skladu sa Statutom organizacije, 16 studira na fakultetima u Podgorici. Iz ovoga se vidi da ta studentska organizacija svake godine zahtijeva bar 10 kreveta više nego što je potrebno za smještaj njenih članova koji se obrazuju u glavnom gradu. Uz to, među njima ima onih koji žive u Podgorici, što ih diskvalifikuje za smještaj u domu.

Na pitanje ko je smješten u ostalih 10 kreveta iz kvote Studentskog parlamenta i na osnovu kojih kriterijuma, javno dostupnog odgovora nema, jer na sajtu SP UCG nema informacije kome su sobe podijeljene 2012. i 2013.

Statut organizacije ne pominje kriterijume za raspodjelu soba iz njihove kvote, ali ni koje je tijelo SP UCG za to nadležno.

Predsjednik SP UCG Miloš Pavićević tvrdi da mjesta koja dobiju od UO Doma studenata dodjeljuju studentskim povjerenicima na jedinicama UCG, članovima studentskih vijeća, studentima koji su pomagali realizaciju projekata studentskih vijeća, koji učestvuju u univerzitetskim ligama i studentima koji su u teškoj materijalnoj situaciji, a koji su se pismenim dopisom obratili organizaciji: “Skupština Studentskog parlamenta ima 26 članova... ali studentsko vijeće na nivou svake univerzitetske jedinice mora da ima najmanje pet članova”.

On je kazao da studenti koji se obraćaju SP UCG spadaju u grupu studenata koji imaju potrebu da budu smješteni u domu.

“Takođe, određeni broj mjesta namijenjen je za potrebe razmjene studenata međunarodnih organizacija”, rekao je Pavićević. On je rekao da se spisak studenata koji koriste mjesta koja pripadaju SP UCG dostavlja UO Doma, posredstvom njihovog predstavnika u Komisiji za raspodjelu mjesta u studentskim domovima, i nadležnima za studentski i učenički standard u okviru Ministarstva prosvjete.

“U odlukama kojima se Studentskom parlamentu UCG dodjeljuju mjesta u studentskim domovima, definisano je da je spisak potrebno dostaviti samo tim tijelima, ne i obaveza da se ta informacija objavljuje na nekim drugim mjestima”, tvrdi Pavićević.

Zbog toga i ne čudi što u finalnim listama sa imenima studenata kojima je odobreno pravo na dom,  nema imena onih koji su dobili smještaj iz kvote dodijeljene SP UCG.

Ove godine dobili 24 kreveta

Vukasović je kazao da su na zahtjev SP UCG ove godine odobrena 24 mjesta, dva manje nego što su tražili.

“Udruženje mladih sa hendikepom dobilo je 25 mjesta, Institut socijalne inkluzije pet, Studentski parlament privatnih fakulteta četiri, Studentska organizacija u studentskom domu i Studentski forum po osam, a korisnici materijalne pomoći 32 mjesta”, kazao je Vukasović.

AUTORI: Tina Popović, Ivan Čađenović

Vlada Crne Gore dozvolila je da kontroverzni švajcarski trgovac oružjem Hajnrih Tomet postane većinski vlasnik mojkovačke vojne fabrike "Tara Aerospace and Defence Products", uprkos njegovoj umiješanosti u niz međunarodnih skandala i optužbi za šverc oružja.

Tometova kompanija BT International uskoro će postati većinski vlasnik fabrike u kojoj je dva puta do sada došlo do eksplozije zbog nepoštovanja bezbjednosnih propisa, nakon što je od subote ukinuta ranija zabrana da stranci budu vlasnici više od 49 odsto akcija u kompanijama za proizvodnju i promet naoružanja i vojne opeme.

Čini se da je Vlada od samog početka saradnje sa Tometom davala ustupke kontroverznom biznismenu, iako nije na vrijeme ispunjavao obaveze, uključujući i poreske, kao i da je Zakon o stranim investicijama izmijenjen samo da bi mu se izašlo u susret.

Svjetski mediji, među kojima i “Njujork Tajms”, istraživačke novinarske mreže i Amnesti internešenl navodili su da je Tomet optuživan za šverc oružja i da je bio na listi američkog Stejt departmenta za nadzor mogućih ilegalnih trgovaca oružjem.

Tomet je ranije negirao umiješanost u bilo kakve nelegalne radnje, u vezi sa prodajom oružja, tvrdeći da su to podmetanja konkurencije. Takođe, rekao je da je svojevremeno i Nelson Mandela bio na nadzornoj listi američkog Stejt departmenta.

BTI je udio u bivšoj fabrici "4. novembar" kupio 2007. za gotovo 13 puta manju cijenu od nominalne, dvije godine nakon što je Tomet poslao pismo da je zainteresovan za bivše preduzeće Saveznog ministarstva odbrane koje je 2003. preuzela Vlada Crne Gore i izvela ga iz stečaja.

BTI je 4. novembra 2005. u pismu o namjerama predložio podjelu fabrike na dvije - vojni i civilni program, što je uprava ekspresno odobrila, da bi 10.  marta naredne godine dvije firme bile upisane u registar. Savjet za privatizaciju mjesec dana kasnije donosi odluku o privatizaciji obje kompanije, a na javni poziv punudu dostavlja samo BTI. Nakon prihvatanja ponude 21. septembra 2006. i pregovora, ugovor o prodaji akcija potpisan je 31. jula 2007, a kupac je preuzeo upravljanje 26. decembra 2007. Za akcije u obje fabrike platio je 131 hiljadu eura i obavezao se da investira ukupno 6,4 miliona. U tom trenutku nominalna vrijednost prodatih akcija iznosila je 1,7 miliona eura.

Od vojnog dijela fabrike formirana je "Tara Aerospace and Defence Products" a od civilnog dijela "Tara Precision Works". BTI je u obje kompanije kupio po 31,8 odsto akcija. U civilnoj je bio pojedinačno najveći akcionar, dok je u vojnoj Vlada imala 34 odsto akcija. Međutim, u obje kompanije predsjednik borda direktora je Hajnrih Tomet.

Savjet za privatizaciju je u martu 2012. konstatovao da je kupac ispunio obaveze o visini investicija, ali da je ostao dužan milion eura za poreze i doprinose iz prethodne godine, što je bio uslov za zatvaranje ugovora i da mu Vlada prepusti zadržani dio akcija. Investitoru je tada imao i 20 zaposlenih manje nego što je bilo predviđeno ugovorom.

Ministarstvo finansija je 31. maja 2013. donijelo dva rješenja kojim se za "Tara precision works" odobrava plaćanje poreskog duga od 1,21 miliona eura na devet rata a za "Tara Aerospace and Defence Products" od 254 hiljada na 12 rata. Zbog neispunjavanja zahtjeva tada je investitoru Vlada blokirala raspolaganje sa po 14,8 odsto akcija u obje kompanije.

Na pitanje da li je investitor platio ove dugove, iz ministarstava ekonomije i finansija je odgovoreno da je ovim protokolom bilo predviđeno garantovanje mjenicama za obezbjeđenje plaćanja poreskih obaveza i da su one izmirene.

"Protokolom o zatvaranju Ugovora o kupoprodaji akcija, takođe je definisano da  sve akcije koje su bile predmet kupoprodaje budu deblokirane, kao i da se može izvršiti emisija akcija u oba privredna društva”, navedeno je u zajedničkom odgovoru ministarstava.

Tada nastaje drugi problem zbog kojeg BTI nije mogao emitovati akcije, pa mu je Vlada u tome ponovo pomogla. Srpski "Krušik Valjevo", nekada suvlasnik i "4. novembra", sada inostrana kompanija, imao je 19 odsto akcija pa bi sa 49 odsto BTI bio pređen zakonski prag. Zbog toga je Hejnrih Tomet 5. juna 2013. u pismu Savjetu za privatizaciju i ministru ekonomije Vladimu Kavariću predložio  da "Vlada Crne Gore i dalje ostane većinski vlasnik u našoj kompaniji" dok se ne usvoje izmjene Zakona o stranim investicijama.

Vlada mjesec kasnije Skupštini šalje izmjene tog zakona, a norma kojom se ograničava vlasništvo na 49 odsto nazvana je barijerom. U Protokolu o zatvaranju Ugovora o kupoprodaji akcija, Vlada i BTI su 4. oktobra 2013. godine konstatovali da je kupac ispunio svoje ugovorne obaveze i da može izvršiti emisiju kada se izmijeni Zakon.

Nakon amandmana i dodatnih mišljenja Vlade, koji su se odnosili na druge stavke, poslanici su izmjene zakona usvojili 16. oktobra 2014, a predsjednik Filip Vujanović ga je potpisao 21. oktobra. Objavljen je u Službenom listu 24. oktobra i stupio je na snagu  1. novembra.

Prema kupoprodajnom ugovoru, BT sada ima pravo da dokapitalizacijom od 157 hiljada eura dobije novih 48.924 akcije kompanije čime će dobiti 49 odsto vlasništva. Povezana kompanija iz Austrije "Kandussi Beteiligungs-und Handels-GmbH" već posjeduje 2,84 odsto akcija, tako da će zajedno imati preko 50 odsto.

Raskinuće sa Tometom ako bude osuđen, ili ako im jave

“Ministarstvo ekonomije je prije upisa u Registar lica koja se mogu baviti spoljnotrgovinskim prometom kontrolisane robe izvršilo provjere i nije konstatovalo da se protiv navedenog lica vodi postupak, niti da je pravosnažno osuđivan”, odgovoreno je iz Ministarstva ekonomije na pitanje CINCG da li su upoznati sa optužbama Amnesti internešenla da je vlasnik BT Internacional Hajnrih Tomet optuživan za šverc oružja i da je bio na listi američkog Stejt departmenta za nadzor mogućih ilegalnih trgovaca oružjem.

“Ako od trenutka registracije preduzeća dođe do promjene podataka na osnovu kojih je izvršena registracija (da, između ostalog, lica nisu kažnjavana i da se ne vodi postupak protiv njih...), Ministarstvo će po službenoj dužnosti izvršiti brisanje takvog lica iz Registra”, saopštili su iz Ministarstva.

Oni su naveli i da nemaju informacije da su Tometu izrečene kazne ili ograničenja.

“Naše zakonodavstvo je u ovom dijelu u potpunosti harmonizovano sa zakonodavstvom EU i dobijamo obavještenja o sankcijama kojima se ograničava poslovanje ili kretanje lica u slučajevima kršenja međunarodnih obaveza”, odgovoreno je iz Ministarstva ekonomije.

Vlada sada, prema podacima sa sajta Montenegro berze, u "Tara Aerospace and Defence Products" ima 50 hiljada akcija nominalne vrijednosti 3,2 eura, a u "Tara Precision Works" 538 hiljada akcija, iste nominalne vrijednosti. Na pitanje da li Vlada predviđa prodaju ovih udjela, iz Ministarstva ekonomije su kazali da planom privatizacije za ovu godinu to nije predviđeno.

Iz Savjeta je “Vijestima” nezvanično saopšteno da nema naznaka da će Vlada uskoro prodati taj udio, ali i da to ne bi trebalo da se desi zbog specifičnosti te djelatnosti.

“Ministarstvo finansija može predložiti da se one uvrste u neki budući plan privatizacije i da Vlada donese odluku. Ipak smatramo da se to neće desiti i da Vlada želi da zadrži taj paket akcija kako bi imala članove u bordovima direktora i na taj način uticala na poslovnu politiku i kontrolisala je”, kazao je izvor “Vijesti” iz ove institucije.
On je rekao da su zadovoljni ovom privatizacijom jer je jedna od rijetkih gdje je na kraju kupac ispunio sve obaveze.

 Nejasno razdvojena vojna od civilne industrije

Fabrika "Tara Precision Works" zvanično nema vojna djelatnost, već se bavi obradom metala i drugih proizvoda koji druga fabrika ugrađuje u vojne proizvode. Zbog toga je u njoj strano vlasništvo, prema obrazloženju iz Vlade, i do sada moglo biti iznad 49 odsto. Prema podacima sa sajta berze švajcarski BT ima 34,2 odsto, “Kandussi Beteiligungs-und Handels-GmbH”  26,4, Krušik Valjevo 6,7, dok BTI Montenegro, registrovan u Podgorici za finansijske usluge i čiji je Tomet jedini vlasnik, ima 15,8 odsto.

Upravo u hemijskoj lobaratoriji ove fabrike desila se eksplozija 24. oktobra ove godine kada je ranjeno šest radnika, dva njena i četiri iz vojne fabrike. Prema izvještaju Uprave za inspekcijske poslove, eksplozija se desila u pirotehničkoj laboratoriji gdje se obavlja filtracija smješa dobijenih iz vojne fabrike.

Nije jasno kako su se radnici iz civilne i vojne fabrike našli u istoj prostoriji, kao ni kako se kontroliše da civilna fabrika ne učestvuje u proizvodnji vojnog programa jer su smještene u istom krugu.

Inspekcija je tada utvrdila da nijesu poštovane zakonske norme iz zaštite na radu, da radnik na čijem se radnom mjestu desila eksplozija nije imao zdravstveni pregled da bi to mogao da radi, da njegovo radno mjesto aktom o procjeni rizika nije utvrđeno kao radno mjesto sa povećanim rizikom, kao i da svoja normativna akta uskladi sa odredbama Zakona o zaštiti i zdravlju na radu i da izmijeni akt o procjeni rizika, zbog slučaja kolektivne povrede na radu.

Zbog toga je firma kažnjena sa 500 eura a direktor sa 30, i naloženo im je da u roku od 20 dana usklade akta. Policija još vodi istragu o uzroku eksplozije.

U vojnoj fabrici desila se eksplozija i u februaru ove godine, kada je povrijeđena jedna radnica.  Inspekcija je tada kaznila poslodavca jer nije organizovao stručne poslove zaštite na radu.

Tara Perfection moguće kršila zakon,  ugašena u septembru

Tomet kao marketinški brend koristi naziv Tara Group, koju čine  "Tara Arospace and Defence Products", "Tara precision works" i "Tara Perfection", prema podacima sa sajtova ovih kompanija.

Ovu posljednju je 2009. suosnovala (72 odsto) firma “BTI Montenegro D.O.O.” , čiji je jedini vlasnik Tomet. Međutim, prema podacima sa sajta registra preduzeća,  glavna djelatnost "Tare Perfection" je "proizvodnja metalnih konstrukcija i djelova konstrukcija", dok se na sajtu tara-perfection.com tvrdi da fabrika u okviru "podjele posla" u Tara Group proizvodi pištolj TM-9 i automatsku pušku TM-4.

Čak i na specijalizovanim sajtovima, koji se bave oružjem, poput“http://world.guns.ru” može se vidjeti da pištolj TM-9 proizvodi firma “Tara Perfection”. Ako Tomet ne vara potencijalne kupce svojih pištolja i pušaka, to može da znači da se "Tara Perfection" ilegalno bavila proizvodnjom oružja. Ako je, pak, registrovana i za proizvodnju oružja, što se ne može vidjeti na sajtu CRPS, ona je nekoliko godina kršila crnogorski zakon po kome stranci nijesu mogli imati više od 49 odsto udjela u domaćoj proizvodnji i trgovini oružja. "Tara Perfection" je ugašena u septembru ove godine, neposredno prije promjene zakona, koji dozvoljava većinsko strano vlasništvo u ovakvim firmama.

Osim ovih pištolja i pušaka, Tara Group reklamira proizvodnju pirotehničkih punjenja, djelova za raketne motore i IC mamce, itd.

Svoje oružje prvi put su predstavili 2011, sa Ministarstvom odbrane, kao prvi crnogorski pištolj i prva crnogorska puška.

Početkom ove godine saopštili su da su do tada svoje proizvode prodavali u nekoliko NATO zemalja, uključujući SAD.Prema finansijskom izvještaju za šest mjeseci ove godine poslovni prihodi "Tara Aerospace and Defence Products" vrijedili su 3,1 milion eura i porasli su  za skoro četiri puta u odnosu na isti period lani. Neto profit iznosio je 377 hiljada. Druga civilna fabrika je udvostručila prihoda na skoro milion eura, i u odnosu na isti period lani smanjila gubitak sa 447 na 97 hiljada. Prema podacima iz 2011, prosječna neto zarada u obje fabrike iznosila je 641 eura i bila je za trećinu veća od državnog prosjeka. Broj radnika bio je 180.

Ozbiljne optužbe za šverc oružja, saradnik osuđivan

Tomet je godinama u svjetskim medijima i organizacijama, koje se bore za ljudska prava, povezivan  sa sumnjivim i nelegalnim radnjama na tržištu proizvodnje i prodaje oružja.

Pored toga što se 2006. godine našao na listi američkog Stejt departmenta za nadzor mogućih ilegalnih trgovaca oružjem, ime mu se pominje u izvještajima Amnesti internešnla i Međunarodne službe mira iz Belgije, a u vezi sa transakcijama koje su okarakterisane kao sumnjive.

Tomet je u periodu od 2002. do 2005. godine sarađivao sa Šumuelom Avivom, izraelskim vojnim atašeom u Švajcarskoj, koji mu je omogućio da uđe u posao naoružavanja vojnih snaga Izraela. Aviv je prije par godina osuđen u aferi primanja mita  u tom poslu. Tomet i Aviv su osnovali kompaniju za izvoz oružja “Talon sekjuriti i konsalting”, dok je vojni ataše još radio za odbrambene snage svoje zemlje.

Tometa su američki mediji povezivali i sa američkim biznismenom Efraimom Diverolijem, koji je 2011. godine pravosnažno osuđen na četiri godine zatvora zbog nelegalne prodaje oružja kineske proizvodnje u Avganistan.

To se može vidjeti i u izvještaju Komiteta za nadzor i reformu Vlade američkog Predstavičkog doma, gdje je Tomet pomenut kao veza Diverolija za nelegalnu prodaju oružja. Taj izvještaj sačinjen je povodom istrage o poslovanju kompanije “AEI inc” sa Floride. Izvršni direktor firme “AEI inc” je bio upravo osuđeni Diveroli.

Prema izvještaju Komiteta, AEI i njen direktor Diveroli su stavljeni na listu za nadzor u aprilu 2006. godine jer su bili pod istragom američkih službi zbog „brojnih povreda Zakona o kontroli izvoza naoružanja i ugovora”."Na listi za nadzor su i Hajnrih Tomet, predsjednik Evdin ltd kompanije sa sjedištem na Kipru, koji je djelovao kao posrednik između AEI i Ili Pinarija, šefa državne albanske firme MEICO koja je isporučila municiju iz Albanije", između ostalog piše u izvještaju američkog Komiteta.

Istraga poznata kao “afera AEI” otkriva da je ta kompanija od 2004. godine, pa sve do 2008. godine sklopila niz ugovora sa Vladom SAD. Diveroli je sklopio ugovor vrijedan skoro 300 miliona dolara po kom je “AEI” trebalo da isporuči municiju i oružje američkoj vojsci za potrebe trupa u Avganistanu. Nakon tri godine istrage, američki državni tužilac u Majamiju optužio je 2008. godine Diverolija i još trojicu njegovih saradnika zbog niza prevara u isporukama oružja. Po optužnici se tvrdi da je američka vojska platila preko deset miliona dolara za 35 isporuka municije iz Albanije, koja je u stvari poizvedena u Kini davne 1966. godine.

U dokumentu “Zimbabve - oružje i korupcija: Kršenje ljudskih prava”, koji se može naći na sajtu IPIS-a (Ipisresearch.be), nezavisnog istraživačkog instituta, piše da je 4. februara 2008. godine ruskim avionom “iljušin 76” iz Zimbabvea u Podgoricu, stigla pošiljka od 1.349 mitraljeza “MAG 58” i drugih djelova tog oružja.

Pošiljku je, prema istom dokumentu, poslala kompanija “Zimbabve difenz industri”, a u Crnoj Gori je primila firma “Montenegro difenz industri”(MDI), tada “Jugoimport mont”. Osnivač “MDI” je Vlada.  Kao  posrednik u ovom poslu, piše u dokumentu,  bila je jedna od nekoliko kompanija Tometa.

Autori izvještaja došli su, kako piše, do dokumentacije koja ukazuje da je firma “MD internašnal”  namjeravala da isporuči oružje manjoj dilerskoj firmi“Ohaio Ordnance Works”, koja se bavila snabdijevanjem oružjem  američkih oružanih snaga.

Oružje je, navodno, trebalo da se iz Crne Gore isporuči u djelovima firmi u SAD.   U američkim dokumentima o uvozu, piše u izvještaju, navodi se da se kao  prodavac djelova indentifikuje jedna od firmi Tometa. U izvještaju IPIS-a navode, da ukoliko je ovaj posao završen, onda su pojedinci i kompanije u Zimbabveu izbjegle sankcije SAD-a preko crnogorske kompanije.

Goran Kapor i Vladimir Otašević.
U istraživanju za ove tekstove doprinijeli su: Saša Leković, Blaž Zgaga, Serena Tinari i Dimitri Zuffery