Dok Vlada sprovodi mjere štednje smanjujući socijalne naknade i dječje dodatke, iz budžeta je za sudske i radne sporove za četiri godine isplaćen 71 milion eura. Nadležni u organima državne uprave, uprkos tolikoj sumi, ne odgovaraju za greške i nepoštovanja ugovora i zakona.

„Činjenica da su građani od 2012. do ove godine platili više od 70 miliona eura za radne sporove ukazuje na kolaps principa odgovornosti i sankcija u javnoj upravi zbog enormnih šteta koje trpi država“, kazao je poslanik SNP-a Aleksandar Damjanović za Centar za istraživačko novinarstvo (CIN-CG). On je ukazao da će ta cifra, ako se bude nastavila dosadašnja dinamika, ove i naredne godine preći stotinu miliona eura.

Uvode se, ističe Damjanović, novi nameti i smanjuju stečena prava građanima u osjetljivom sociojalnom položaju, umjesto da se imenom, prezimenom i funkcijom jasno ukaže na političku i svaku drugu odgovornost za enormne milionske štete pričinjene državi za sudske troškove.

“Pogrešnim i nezakonitim postupanjem ili nepostupanjem dijela državne administracije, koja svoj rezultat ima u troškovima izdataka po osnovu sudskih postupaka koje plaća država, godišnje se u prosjeku izdvaja suma koja je gotovo ista kao sredstva koje umanjenjem naknada za majke država pokušava da nadomjesti”, pojašnjava jedan od prvaka SNP-a.

Državna revizorska institucija (DRI) je početkom ove godine utvrdila je da nije postojalo ekonomično upravljanje za sudske troškove po osnovu radnih odnosa, koji se isplaćuju iz budžeta. Revizori su utvrdili da zaposleni radne sporove najčešće vode protiv ministarstava unutrašnjih poslova, odbrane, pravde i finansija. Zbog toga je tim resorima preporučeno da, između ostalog, postupaju po pravosnažnim presudama i izbjegnu neekonomično trošenje budžetskih sredstava, utvrde način vođenja evidencije o sporovima, imenuju osobe odgovorne za saradnju sa Zaštitinikom imovinsko-pravnih interesa, ali i vrše analize uzroka nastanka sporova. Ministarstavima je dat rok od pola godine da postupe po preporukama iz izvještaja.

Član Senata DRI Branislav Radulović kazao je za CIN-CG da Ministarstavo finansija, shodno preporukama, mora da planira izdatke za sudske sporove na osnovu realnih projekcija. Naglasio je da sredstva za isplatu izdataka za sudske sporove treba planirati u budžetima potrošačkih jedinica, kako bi bile u mogućnosti da isplaćuju novac po pravnosnažnim rješenjima u zakonskom roku. Iako su preporuke DRI da se poštuju sudske presude, u budžetima često za to nijesu namijenja sredstva, što dovodi do nagomilavanja dugova koji će još rasti, jer će se vraćati sa kamatom.

U izjašnjenju Ministarstava pravde na preporuke DRI, koje je CIN-CG dobio po zahtjevu o slobodnom pristupu informacijama, piše da se veliki broj tužbi odnosi na potraživanja zaposlenih zbog prekovremenog rada u Zavodu za izvršenje krivičnih sankcija (ZIKS). Taj resor navodi da je uprava ZIKS-a prethodne tri godine tražila predlogom Plana budžeta sredstva za prekovremeni rad, ali da nijesu bila opredijeljena Zakonom o budžetu.

“U dosadašnjem periodu Budžetom Ministarstava pravde - ZIKS na budžetskoj poziciji 'sudska rješenja' bila su planirana sredstva u iznosu od jedan euro, shodno uputstvu Ministarstava finansija”, piše u izvještaju Ministarstava pravde koje je dostavljeno CIN-CG.

I Ministarstavo unutrašnjih poslova (MUP) navodi da ove godine nijesu postojala sredstva za isplatu po sudskim presudama, zbog čega se ne može realizovati preporuka DRI da postupe po pravosnažnim odlukama sudova.

Oni su pojasnili da od 2013. godine imaju elektronsku evidenciju o podnijetim tužbama, ali i da postoji jedinica koja sarađuje sa Zaštitnikom imovinsko-pravnih interesa i Agencijom za mirno rješavanje sudskih sporova.

„Vlada u budžetu za narednu godinu za te namjene predvidja svega 1,87 miliona eura što ne odgovara realnosti, i što ukazuje da su i ostale budžetske projekcije činjenično i logički neutemeljene”, upozorava Aleksandar Damjanović. Tako, ističe on, Vlada ne poštuje preporuke DRI, ali ni sopstvene stavove „da će potrošačkim jedinicama koje uzrokuju štete umanjiti budžetom predviđena sredstva za narednu godinu, kako bi se uveo princip odgovornosti prema novcu građana“.

IA naglašava da država troši mnogo novca na greške državnih organa i da to dobro ilustruje slučaj “limenka”.

“U tom slučaju je nepoštovanje ugovorne obaveze o kupoprodaji zemljišta sa bratom premijera Mila Đukanovića od strane jednog organa - Uprave policije, koštalo državu preko 10 miliona eura. To je samo ilustracija načina na koji obaveze koje država preuzme mogu da se negativno odraze na državni budžet i samim tim, na građane”, piše u publikaciji IA.

Milione za „limenku“ platili su građani, umjesto odgovornih pojedinaca koji su nesavjesnim poslovanjem omogućili premijerovom bratu da dobije ogroman novac u sporu sa državom. Na karju postavlja se pitanje – da li su mnoge od ovih grešaka namjerne.

Diciplinski postupci rijetkost u ministarstvima

Prema nalazima IA, od 2012. godine naovamo, svega dva visoka rukovodioca smijenja su zbog “nestručnog i nesavjesnog obavljanja funkcije, odnosno nezakonitosti rada i postupanja”.

Iako su prepoznati kao organi protiv kojih zaposleni često pokreću tužbe i dobijaju ih na sudu, ministarstva odbrane i pravde od 2013. godine nijesu pokrenuli nijedan disciplinski postupak u tim resorima. MUP je u ovoj i prošloj godini sproveo po jedan disciplinski postupak, a 2014. godine disciplinski postupak protiv dva službenika, koji su pogrešno informisali građane. Oni su kažnjeni umanjenjem dvije zarade za 20 odsto.

Ministarstavo finansija lani je novačno kaznilo jednu službenicu, zbog nepravilnog korišćenja i raspolaganja povjerenim sredstvima, uslijed kojih je nastupila šteta za taj državni organ. Tokom 2014. godine jedan namještenik je novčano kažnjen zbog neopravdanog izostanka sa posla.

Podaci IA pokazuju da je iste godine jednom namješteniku Ministarstava finansija uručen otkaz, ali u tom resoru nijesu naveli kakvu povredu službene dužnosti je namještenik počinio.

Zaštitnik zatrpan predmetima, bez snage da se suoči sa problemom

Prema nalazima Instituta Alternativa (IA), sporno je funkcionisanje Zaštitnika imovinsko-pravnih interesa, institucije koja postoji već šest godina u okviru Ministarstva finansija, a čiji je primarni zadatak da zastupa državne organe u sporovima.

Informacije IA pokazuju da je, na osnovu predmeta okončanih u 2014. i 2015. godini, Zaštitnik državne organe kao tužene zastupao u čak 6.194 sporova, a kao tužioce u svega 27. Sporno je što ta instutucija rijetko i neuspješno koristi vansudsko rješavanje spora, kao jedan od mogućih načina rasterećenja institucije, iako su tokom ove godine napravljeni određeni pozitivni pomaci.

IA u svojoj publikaciji “Šta štiti Zaštitnik?” ukazuje i da su dostupni izvještaji Zaštitnika veoma šturi, ali i da Vlada tokom 2012. i 2013. uopšte nije razmatrala Izvještaj o radu te institucije. Zaštitnik, je u poslednjem izvještaju o radu, ukazao i na lošu komunikaciju sa državnim organima, koji nemaju kontakt osobe za dostavljanje neophodnih informacija neophodnih za pravovremenije rješavanje sporova.

IA ukazuje i da je institucija zatrpana predmetima, jer je lani postupala u čak 15.486 parnična predmeta. To znači da je po zaposlenom u toj instituciji, kao zakonskom zastupniku državnih organa, bilo 1406 predmeta.

Ana KOMATINA

Ovaj članak je nastao uz pomoć Evropske unije u okviru projekta “Civilno društvo za dobru upravu: Da služi i zasluži!”, koji sprovode Institut alternativa, Bonum, Natura, Novi horizont i Centar za istraživačko novinarstvo. Sadržaj ovog članka je isključiva odgovornost autora i ni na koji način ne odražava stavove Evropske unije.

Kolašinska vlast  je u periodu od 2007. do 2013. godine,  dok je tim gradićem na sjeveru vladao dvojac Mileta Bulatović i Mile Šuković, poznat po brojnim aferama, kompaniji Putevi Bijelo Polje platila preko million eura  za  rekonstrukciju lokalnih dionica, bez odgovarajuće finansijske dokumentacije i ugovora. Uz to, svi poslovi su Putevima dodjeljeni - bez  tendera .

U šestogodišnjem periodu Opština je toj kompaniji isplatila, prema finansijskoj dokumentaciji u koju je CIN CG imao uvid, tačno 1.184.396 eura iako je sa tom bjelopoljskom firmom u ovom periodu ugovorila samo dva posla ukupne vrijednosti 220.154, 22 eura. Ni za ta dva posla, ali ni za ostale koji su isplaćeni Putevima bez sklopljenih ugovora, nije  raspisan tender.

,,Apsolutno ni za jedan od poslova koji su papreno plaćeni Putevima nije bio raspisan tender”, kaže za CIN CG Željka Vuksanović, aktuelna gradonačelnica ovog sjevernog grada.

Zbog sumnji u korupciju nova opštinska vlast je svu dokumentaciju o poslovima i transakcijama sa bjelopoljskim Putevima ustupila specijalnom policijskom timu još 2015. godine, po dolasku na čelo grada.

,,Finansijska dokumentacija pokazuje da su sa Putevima potpisana samo dva ugovora, jedan vrijedan 43.629,30 i drugi od 176.524.00 eura. Poslovi su  naravno  ugovoreni bez tendera, a u ugovorima se ne definišu precizno ni poslovi zbog kojih su Putevi angažovani”, kaže gradonačenica Kolašina.  Prema njenim riječima, od istražnih organa još nemaju nikakvu informaciju šta je urađeno povodom toga. ,,Nemamo nikakvog odgovora”.

Prvi od ukupno dva ugovora koje je Opština Kolašin potpisala sa bjelopoljskom kompanijom, datira iz aprila 2008. godine. Prema tom dokumentu sa Putevima je lokalna vlast ugovorila ,,izvođenje radova na lokalnom putu Drijenjak-Blatine (do crkve)”, a vrijednost tog posla je 43.629,30 eura. Ugovor je u ime Opštine potpisao tadašnji gradonačelnik Kolašina Mileta Bulatović. Dok je u ime tadašnjeg direktora kompanije Putevi Milana Bojovića, ugovor potpisala Nataša Šljukić.

Prema evidenciji Centralnog privrednog registra (CRPS), vlasnik Puteva Bijelo Polje je istoimena firma iz Užica, koja je prema beogradskoj Agenciji za privredne subjekte osnovana u julu 2000. godine. Aktuelni direktor  kompanije Putevi Bijelo Polje koja je u stopostotnom vlasništvu majke kompanije iz Užica je prema CRPS Sabahudin Kožica. U vrijeme dok je Bojović gazdovao kompanijom, poslovi sa državom samo su pristizali. Bojović je između ostalog sa Opštinom  Bijelo Polje 2007. godine potpisao ugovor vrijedan million eura za ,,radove na ulicama i lokalnim putevima u Bijelom Polju”.  Naredne, 2008. godine Bojović je sklopio ugovor sa Direkcijom za saobraćaj vrijedan 14.500.000 eura, za izgradnju puta Risan - Žabljak.

Drugi ugovor između Opštine Kolašin i Puteva potpisan je dva mjeseca nakon prvog, u junu 2008. godine. U tom se ugovoru ne precizira ni koje radove Putevi treba da odrade za naručioca, odnosno Opštinu Kolašin.  Kao predmet ugovora se navodi ,,popravka ulica u Kolašinu”. Kojih ulica, nema ni pomena. Cijena radova  koji se i ne pominju je ipak ugovorena i iznosi – 176.524,92 eura. I ovaj ugovor je u ime Opštine potpisao tadašnji gradonačelnik Mileta Bulatović, a u ime Puteva tadašnji direktor Milan Bojović.

Opština je, dakle, sa Putevima u šestogodišnjem periodu prethodne vlasti ugovorila poslove vrijedne 220.154, 22, a platila gotovo million eura više.

Ugovoreni poslovi od 220.154,22 su presudom Privrednog suda iz 2010. godine povećani skoro duplo – 486.410,22 eura. Toliko je taj sud naložio Opštini da isplati Putevima u ime dva ugovorena posla. Sud je utvrdio da su bez obzira na duplo manje dogovorenu cijenu Putevi Opštini uredno dostavljali fakture na iznose veće od dogovorenih, a u skladu sa građevinskim knjigama koje je ta kompanija vodila. U presudi se navodi da Opština na to nije imala nikakvih primjedbi, i da treba da im isplati iznos koji potražuju – 486.410,22 eura. Tu presudu je potvrdio i Apelacioni sud Crne Gore.

No, čak i da su Putevi zakonito duplo skuplje naplatili dogovorene poslove sa Opšinom, nije jasno kako su i na osnovu čega gradske vlasti bjelopoljskoj kompaniji isplatile  ukupno oko 1.200.000 eura tokom šest godina. Presudom Privrednog suda nesporno je utvrđeno  da je kolašinska vlast sklopila sa Putevima samo dva ugovora, ukupne vrijednosti od oko 220 hiljada eura.

Prema finansijskoj dokumentaciji Opštine Kolašin iz tog šestogodišnjeg perioda proizilazi da je Opština Putevima 2007. godine isplatila 155.000 eura za:  održavanje puta Breza-Radigojno, ,,put od crkve Sv. Dimitrija do Željezniče stanice” i  ,,put plana”. Ni za jedan od tih poslova nikada nije raspisan tender, a nema tragova da je ikada potpisan ugovor za te poslove za koje je Opština platila Puteve.

Dokumentacija dalje pokazuje da je tokom 2008. godine Putevima  plaćeno ukupno 235.293,50 eura. Navodi se da je tim novcem plaćen ,,put Babljak”, ,,lokalni put naselje Svinjače”, opet ,,put plana” i ,,obaveze iz prethodne godine”. Nema targova da je tender za te poslove raspisan.

Naredne, 2009. godine, Opština je Putevima platila 200.000 eura. Kao predmet plaćanja Opština navodi – ,,obaveze iz prethodnih godina”.

Tokom  2011. godine Putevima je iz opštinske kase uplaćeno čak 309,676,63 eura. U finansijskoj dokumentaciji se pri tom uopšte precizno ne navodi šta je za  tolike novce uradila bjelopoljska kompanija. U dokumentaciji se navodi da je 9.676.63 eura otišlo na troškove spora,  100.000 eura ,,za rekonstrukciju ulica u Kolašinu” (ne navodi se kojih), 105.103,90 eura za ,,popravku više manjih ulica” i 71.208,99 eura za, citiramo: ,,izgr lokal puta u nas g pažanj”.

Ista priča se nastavlja i u godinama koje slijede, pa je sljedeće 2012. godine  Putevima  isplaćeno 2.901,78 eura, a naredne 2013.  godine – 281.524,89 eura. Cijela suma od preko 280 hiljada eura pri tom je isplaćena opet zbog, kako se navodi u opštinskim knjigama – ,,obaveza iz ranijeg perioda”.

,,Ni za jedan od poslova koji se navode u krajnje šturoj dokumentaciji nije raspisan tender”, ponavlja gradonačelnica Kolašina Željka Vuksanović.

CIN CG je ovim povodom kontaktirao bivšeg gradonačelnika Kolašina Miletu Bulatovića, no on je bio nedostupan. Bulatović ranije, kada  ga je  CIN  CG  kontaktirao zbog sumnjivih transakcija u koje je bila uključena kolašinska Opština dok je on bio na čelu tog gradića, nije bio spreman da odgovara na pitanja novinara: „Sjašite, prešli ste svaku granicu i vi i istraživačko novinarstvo i Vijesti. Znamo mi dobro ko ste vi“, kazao je tada, ne nudeći odgovore na brojne dileme.

Dileme oko poslova bivše kolašinske vlasti sa kompanijom Putevi Bijelo Polje trebalo bi da razjasne nadležni organi.

Milena Perović Korać

Pojedini visoki crnogorski zvaničnici navodno su uzeli mito u poslu gradnje vjetroelektrana na brdu Možura između Bara i Ulcinja.
Na sumnju u visoku korupciju navode podaci dostupni  Delegaciji EU, a u koje je Centar za istraživačko novinarstvo (CIN-CG) imao uvid.
Radi se o poslu koji je u julu 2010. godine  Vlada Crne Gore ugovorila sa poznatom španskom kompanijom “Fersa Energias Renovables” i partnerskom podgoričkom firmom “Čelebić”, vlasnika Toma Čelebića.
Tim ugovorom državno zemljište je dato u zakup na period od 20 godina za potrebe izgradnje 23 vjetroelektrane snage do 46 megavati (MW).
Projekat je trebalo  da vrijedi 75 miliona eura.
Iako su ugovori sklopljeni i dobijene sve potrebne dozvole, posao do danas nije realizovan.
Nijedna vjetroelektrana nije izgrađena.
Španska “Fersa Energias Renovables”, u februaru prošle godine,  prodala je za 2,9 miliona eura taj posao  firmi “Cifidex Ltd”, koja je u vlasništvu britanske kompanije "Vestigo Capital".
Šta je natjeralo špansku kompaniju na taj korak, nije poznato.
CIN-CG došao je do podatka  da je  “Fersa Energias Renovables” uspjela da realizuje navodni korupcionaški posao preko podgoričke kompanije “BWP Montenegro”.
Prema dokumentaciji do koje je došao CIN-CG,  postoji ugovor između te dvije firme potpisan u Barseloni 2007. godine.
Tim ugovorom podgorička firma se obavezala da špansku kompaniju dovede u poziciju da sa Vladom Crne Gore zaključi ugovor za gradnju vjetroelektrana na brdu Možura.

Prema podacima Centralnog registra privrednih subjekata (CRPS) “BWP Montenegro” osnovana je  20. marta 2007. godine.
Osnivač je bio Alex Requesens Pallerola, dok je kao ovlašćeni zastupnik tada upisana Milena Popović, kćerka Danila Popovića, bivšeg predsjednika Odbora direktora Saveza sindikata Crne Gore i sadašnjeg direktora Crnogorskog fonda za solidarnu stambenu izgradnju (CFSSI).
Kasnije je Popovićeva postala i jedan od vlasnika “BWP Montenegro”, koja je u međuvremenu prema podacima CRPS ugašena.
Da bi španska kompanija “Fersa Energias Renovables” dobila posao na Možuri preko “BWP Montenegro” morale su navodno da se podmite neke osobe, između ostalog i na visokim državnim pozicijama.
U Podgorici je u 2008. godini osnovana kompanija “Mozura Wind Park”, kako bi se taj projekat realizovao.
I u toj firmi ulogu je imala kćerka nekada sindikalnog lidera,  Milena Popović -  bila je izvršni direktor u gotovo isto vrijeme, u kojem je bila i u kompaniji "BWP Montenegro".
CIN-CG došao je do podatka da “Fersa” po dogovoru nije isplatila državljanina Crne Gore P. V. i Španije C. C. P.
Oni su u tri rate trebalo da dobiju višemilionski iznos za posredovanje u poslu izgradnje vjetroelektrana na Možuri.
Međutim, dobili su navodno  samo prvu ratu, koja je isplaćena preko njemačke Dojče banke (Deutsche Bank - DB).
Da bi dobili novac, koji ih navodno sledovao, s  obzirom na to da je španska firma potpisala ugovor sa Vladom Crne Gore, P. V. i C. C. P. su početkom oktobra 2012. godine podnijeli tužbu protiv kompanija “BWP Montenegro”, “Fersa Energias Renovables” i još najmanje jednog pravnog lica.
Tužba je predata  Osnovnom sudu u Kotoru, od kojeg nisu mogli da dobiju pomoć, jer se nakon  više mjeseci proglasio nenadležnim.
Crnogorac i Španac tako su podnijeli novu tužbu protiv istih pravnih lica i Osnovnom sudu u Podgorici 19. avgusta 2013. godine.
Do danas, više od tri godine kasnije, ni pripremno ročište nije  održano.
Iako je crnogorsko pravosuđe u tužbi navodno imalo dovoljno podataka da se, u najmanjem, posumnja na visoku korupciju, shodno zakonu, nisu o tome obavijestili crnogorsko tužilaštvo.
Tako su godinama od očiju javnosti i tužilačkih organa skrivani podaci o navodnoj milionskoj visokoj korupciji u poslu izgradnje vjetroelektrana na  brdu Možura.

Razmišljaju da suđenje “BWP”  i  “Fersi”  zatvore za javnost

Iz podgoričkog Osnovnog suda  nijesu željeli da saopšte imena stranaka u postupku protiv kompanija “BWP Montenegro i “Fersa Energias Renovables”,   kao ni detalje o tužbenom zahtjevu, pravdajući to time da će postupak možda biti zatvoren za javnost.
Nisu  objasnili pritom zašto bi postupak za naplatu duga bio tajan.
“Pri činjenici da u predmetnoj pravnoj stvari još uvijek nije održano pripremno ročište, to u ovoj fazi ne mogu znati da li će rasprava biti javna ili ne, zbog čega Vam ne mogu dati dalje informacije”, navela je portparolka tog suda Anja Krkeljić.
Ona je, na insistiranje novinarke, poslala inicijale stranaka, navodeći da su tužioci “dva fizička lica P. V. i C. C. P., dok su tuženi B. W. P. M., B. W. P. E. C. S. L. i F. E. R., tri pravna lica, od kojih jedno ima sjedište u Crnoj Gori, a dva van države.
Odgovarajući na pitanje zašto još nije održano pripremno ročište, iako je tužba podnijeta prije nekoliko godina portparolka je  objasnila da je zbog dužeg bolovanja i promjene funkcije prethodne dvije sutkinje, predmetom od 14. januara prošle godine zadužena sutkinja Jelena Vulović.
“U pomenutom predmetu i prethodne, kao i sada postupajuća sutkinja, preduzimale su sve radnje u cilju ispunjavanja zakonskih pretpostavki za zakazivanje pripremnog ročišta. Naime, iz spisa predmeta proizilazi da se postupajuća sutkinja preko Ministarstva pravde Crne Gore, a i neposredno, obraćala Ministarstvu pravde zemlje u kojoj se nalazi sjedište pravnih lica (tuženih II i III reda), a shodno odredbama Konvencije o dostavljanju u inostranstvo sudskih i vansudskih akata u građanskim i privrednim stvarima, a sve u cilju dostavljanja tužbe sa propratnim aktima tuženom II i III reda na odgovor”, navela je Krkeljić.
Ona je dodala da su se tek 8. jula ove godine stekli uslovi da se zakaže pripremno ročište, te da ga je Vulović tada zakazala za 14. septembar.
Sutkinja je, međutim, osam dana prije zakazanog ročišta, otišla na bolovanje, pa je početak suđenja odlagan već dva puta.

Tužilaštvo nisu obavijestili jer nije održano pripremno ročište

Na pitanje da li je Osnovni sud u Podgorici dostavljao tužilaštvu bilo kakve informacije o predmetu protiv BWP i “Ferse”, s obzirom da postoje sumnje u postojanje visoke korupcije, portparolka suda je rekla da, u ovoj fazi postupka, u kojoj nije održano pripremno ročište, nije bilo prilike za predlaganje i provođenje dokaza.
“To sud i nije u mogućnosti da izvodi bilo kakve zaključke u pogledu postojanja elemenata ’visoke korupcije’, a na osnovu kojih bi bio u obavezi da dostavi informacije o predmetu tužilaštvu”, navodi se u odgovoru suda.
Upućeni kažu da je sud u ovom predmetu morao da reaguje brže i da   još u godini kad je tužba podnesena   zakaže pripremno ročište, obzirom na  sumnje da je riječ o visokoj korupciji i da tako obezbijedi dokaze, koje je po hitnom postupku trebao da preda Specijalnom državnom tužilaštvu (SDT).

Gubitaš sa Malte preuzeo posao

Prema saznanjima CIN-CG, Delegacija EU obaviještena je o detaljima sumnjivog posla “Fersa Energias Renovables” i Vlade Crne Gore. Nadležni u EU  prate  kako će se u tom predmetu dalje odvijati stvari.
Iz Vlade su krajem prošle godine saopštili da su zadovoljni što je posao gradnje vjetroelektrana na Možuri u oktobru prošle godine preuzela  državna kompanija sa Malte - “Enemalta plc“.
Vlada Malte ima 33 odsto vlasništva u kompaniji “Enemalta plc“.
Kako je državna kompanija sa Malte, koja je prema podacima malteškog medija “Independent” -   “bilježila gubitke izrešetana dugovima”, ušla u taj posao nije u potpunosti jasno.
Podgorička  kompanija “Mozura Wind Farm” nosilac je posla oko gradnje vjetroelektrana.

U podacima CRPS može se vidjeti da je u decembru 2015. godine  “Enemalta plc“ od “Cifidex ltd” preuzela vlasništvo u kompaniji “Mozura Wind Farm”.
U Crnu Goru je između ostalog zbog posla sa vjetroelektranama u novembru prošle godine dolazio i ministar energetike, zdravlja i privatno-javnog partnerstva u Vladi Malte Konrad Mizzi. Brdo Možura je u januaru ove godine posjetio i premijer Malte Džozef Muskat.

Krajem septembra  Tajms of Malta je objavio da će ministar Mizzi biti među prvim visokim zvaničnicima iz članica EU koji će  biti pozvan na razgovor u Brisel zbog učešća u skandalu Panama papira. Mizzi će odgovarati pred članovima komiteta Evropskog parlamenta, jer se dovodi u vezu sa of šor kompanijam iz Paname, koje su sklapale lukrativne poslove sa malteškom vladom.
Iako lista svih evropskih političara otkrivenih u Panama papirima, koji će morati da podnesu izvještaj u Brisel još nije gotova, sigurno je da će Mici biti pozvan, rekao je  Werner Langen, koji presjedava komisijom EP koja se bavi istragama vezanim za pranje novca.

Kako je povučena tužba  protiv “Ferse” na Panami?

Španski medij “El Confidencial” u avgustu 2012. godine objavio je da je protiv kompanije  “Fersa” na Panami povučena tužba predata tamošnjem sudu.
Fersa je na Panami trebalo da izgradi dva “vjetroparka” (određeni broj vjetroelektrana), koje bi proizvodile 330 megavata (MW).
Prema podacima španskog medija, od “Ferse” je partner u tom poslu José Luis Iglesias potraživao tužbom iznos od pet miliona eura.
Piše da je vansudskim dogovorom “Fersa” Panama ustupila 62 odsto udjela u poslu izgradnje vjetroelektrana, kako bi tužba bila povučena.

Popović: Projekat je propala investicija za Fersu

Milena Popović kazala je da je projekat propala investicija  sa stanovišta kompanije “Fersa”.
“Sa stanovišta firme ’Fersa Energias Renovables’,  koja je angažovala moju firmu da razvije projekat, projekat je propala investicija, jer je bio godinama u stagnaciji zbog obostranog nerazumijevanja između investitora i nadležnog ministarstva. Da je bilo koruptivnih radnji vjerovatno bi se bolje razumjeli i projekat bi bio realizovan”, kazala je Popović. Dodala je da su osnivači, za koje  je radila,  prodali  projekat odavno,  a sa novim vlasnicima nema kontakt.
“I ne znam šta se dešava po pitanju projekta”, napisala je Popović u SMS poruci.

Iz kompanije “Čelebić” saopštili su da  određeni period nisu dio projekta gradnje vjetroelektrana.
“Kompanija ’Čelebić’ nije bila ni u jednom trenutku u partnerskom odnosu bilo kakve vrste sa podgoričkom kompanijom BWP Montenegro, ni prije raspisivanja tendera, ni u toku tenderske procedure, niti u fazi nakon završenog tendera. Milena Popović je od strane španske kompanije ’Fersa Energias Renovables’ bila imenovana za izvršnog direktora firme ’Možura Wind Park’ doo, crnogorske kompanije osnovane sa 99 odsto njihovog kapitala i sa njom smo imali komunikaciju kao vlasnici preostalih jedan odsto kapitala u kompaniji zaduženoj za realizaciju projekta vjetroelektrana na Možuri.
Fersa E. R. je kompaniju ’Čelebić’ odabrala kao partnera za potrebe tenderske procedure imajući u vidu reference naše kompanije, budući da im je za takvu proceduru bio potreban respektabilan domaći partner.
Kompanija ’Čelebić’ takođe nije učestvovala ni u pregovorima sa Vladom CG, kao što nijesmo upoznati ni da je firma ’BWP’ imala bilo kakva prava, obaveze ili pregovore vezano za realizaciju ovog ugovora. Konačno, ’Čelebić’ kompanija već izvjestan period nije ni dio pomenutog projekta”, saopštila je Maja Krstajić Radoman, portparolka kompanije “Čelebić”.

Vladimir Otašević i Maja Boričić

Kompanija “Hemomont” nije počela da proizvodi kapi za nos, uprkos najavama Vlade da će od prodaje tog preparata ove godine prihodovati čak 8,8 miliona eura.

Milionski krediti koje je dodijelila Prva banka, brata premijera Mila Đukanovića, mogli bi ostati nenaplaćeni i završiti kao poklon firmama i osobama od kojih se neke povezuju sa organizovanim kriminalom.
To je zaključak višemjesečnog istraživanja koje je sproveo Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN-CG).
Nakon 2006. godine kada je porodica Đukanović postala pojedinačno najveći akcionar Prve banke, ona je pravnim i fizičkim licima dala na desetine miliona eura kredita što je već 2008. dovelo do ozbiljne krize u poslovanju banke, zbog čega je kasnije intervenisala država.
Pored direktne pomoći od 44 miliona, država je u vidu depozita u Prvu banku ubacivala novac poreskih obveznika. Veliki broj kredita, izdatih krajem prošle decenije, ni danas nije vraćen.  Među milionskim dužnicima Prve banke našle su se firme i osobe povezane sa grupom osuđenog narkobosa Darka Šarića, ali i grupom njegovog kolege Nasera Keljmendija, uhapšenog na Kosovu u maju 2013. godine. Šarić i Keljmendi su označeni kao međunarodni narkodileri, koji su organizovali sa različitim grupama ilegalnu trgovinu narkoticima ogromnih razmjera.  Od oktobra 2008. do kraja 2009. godine Šarić je preko svoje firme "Mat company" dobio od Prve banke 9.436.947 eura kredita.  U avgustu 2010. Šarić od Prve dobija još 1,29 miliona, a martu 2011.  godine 4,33 miliona eura kredita. Što je ukupno 15.066.459 eura.  Pitanje je koliko je novca Šarić vratio Prvoj banci do danas. Na  osnovu dostupnih izvještaja i relevantnih dokumenata nema evidencije da su kompanije povezane sa Šarićem otplatile kredite Prvoj banci.

LUNEZ ONE S.R.O:
U decembru 2012. godine Prva banka sa misterioznom češkom kompanijom "Lunez One s.r.o" potpisala je  ugovor o ustupanju kreditnih potraživanja uz naknadu.  Tim ugovorom precizira se da Česi otkupljuju dugove ukupne vrijednosti oko 15 miliona eura.

Česi su se ugovorom obavezali da će za te nenaplaćene kredite banci Đukanovića da plate gotovo duplo manje - 7.778.426 eura. Ovim ugovorom sa Prvom bankom, ovjerenim u Podgorici 12. decembra 2012, kod notarke Sonje Radović, "Lunez One s.r.o" se  obavezao da preuzme 3.127.447 eura duga prema Prvoj banci Šarićeve kompanije "Tera Ing".  Taj kredit je Šarić od Prve banke dobio 28. marta 2011. godine.
Istim ugovorom češka firma se obavezala da preuzme i kredit od 637.418,37 eura, koji je kod Prve 29. decembra 2011. uzela barska kompanija „Fadis - Bar“. Prema CRPS-u, vlasnik te kompanije je Fahrudin Zaganjor, a ova firma je pominjana u malverzacijama sa gradonačelnikom Bara Žarkom Pavićevićem. Ugovorom potpisanim kod notarke Radović, "Lunez One s.r.o" preuzela je i kredit firme "MVM Invest"  biznismena Blaža Dedića od 1.156.772,56 eura.  Dedić se povezivao sa pranjem novca zarađenog od kokaina grupe Darka Šarića. Češka kompanija tada je preuzela i dugovanja porodice Špadijer prema Prvoj banci. Kredite od blizu 400.000 eura, koje su od Prve banke 2008. uzeli  Aleksa, Marijeta i Sonja Špadijer.
Marijeta Špadijer je 2012. godine po nalogu tadašnjeg i sadašnjeg guvernera Radoja Žugića izabrana za direktorku Muzeja novca Centralne banke Crne Gore (CBCG). Preuzet je i kredit od 372.500,73 koji je kod Prve banke podigla kompanija “Gold Elephant”.  Prema CRPS-u vlasnik ove kompanije je Goran Đukanović, bivši reprezentativac Crne Gore u rukometu. Inače, on je bio i poslanik DPS-a u jednom od nekadašnjih saziva republičkog parlamenta. Pored navedenih kompanija ovim su ugovorom preuzeta  potraživanja Prve banke prema još desetak firmi.

Ugovorom potpisanim kod notarke Radović, kolaterale koje je obezbijedila za ove kredite, Prva banka je prenijela na kompaniju „Lunez One s.r.o“.  Tu se nalaze brojne nekretnine milionske vrijednosti. Prema posljednjem revizorskom izvještaju, u koje je CIN-CG imao uvid,  Prva banka je do 31. decembra 2015. godine od "Lunez One s.r.o." naplatila samo oko 830.000 eura, iako je cjelokupan iznos do tada shodno  ugovoru trebalo da bude naplaćen. Glavni izvršni direktor Prve banke, Darko Radunović za CIN-CG tvrdi  međutim da ova banka naplatu potraživanja od  „Lunez One s.r.o“ „vrši u skladu sa ugovorenim uslovima i rokovima plaćanja“.

HEMSTEAD INVEST LIMITED:
Dok su čelnici Prve banke 2012. otpisivali dugove Šarića, paralelno su otpisivali i dugove drugih firmi i osoba u Crnoj Gori, među kojima se našlo i ime kompanije "Nokić Company," Rožajca Fahrudina Nokića, koji se povezuje sa grupom Nasera Keljmendija. U maju prošle godine mediji su objavili da je Nokić na listi osoba iz Crne Gore koje treba da saslušaju kosovski organi u okviru finansijske istrage usmjerene protiv Keljmendija.

Nije poznato da li je on do danas saslušan. Prema dokumentima u posjedu CIN-CG, "Nokić Company" od Prve banke 2009. godine dobila je kredit od ukupno 3.029.244 eura.
Da bi Fahrudin Nokić dobio taj novac pored drugih sredstava obezbjeđenje, Prva banka je upisala i hipoteku nad nepokretnom imovinom nekada državne firme AD "Servistrans"  Rožaje, privatizovane 2007. godine. Ugovor o otkupu ovog kredita Prva banka je potpisala 28. decembra 2012. godine sa  kiparskom kompanijom "Hemstead Invest Limited".  I ovaj ugovor je ovjeren kod notarke Radović. Ugovorom kiparske kompanije, pored dugovanja Nokićeve kompanije, otkupljena su potraživanja Prve banke prema još 19 crnogorskih firmi.  Radi se o kreditima ukupne vrijednosti 17.414.239 eura, koji su izdati u periodu od 2006. do 2010. godine. Za otkup ovih potraživanja "Hemstead Invest Limited" se obavezala da će da plati Prvoj banci iznos od 13.470.056 eura.  Ugovorom je precizirano da se to učini tako što će kiparska firma izdati sopstvenu mjenicu sa glavnicom od 13.470.056 eura najkasnije u roku od 10 radnih dana od dana izdavanja otpravka ugovora. "Datum dospjeća mjenice će biti 36 mjeseci nakon izdavanja. Sopstvena mjenica će biti isplativa u potpunosti na dan dospjeća", piše između ostalog u ugovoru.   Ofšor kompanija sa Kipra, međutim, nije platila Prvoj pomenuti iznos.

 ZURECON S.R.O:
To se vidi iz ugovora od 11. februara 2013. godine, koji je takođe ovjeren kod notarke Radović.  Tim ugovorom kiparska firma prenosi potraživanja uz nadoknadu na kompaniju "Zurecon s.r.o," registrovanu u Pragu.
"Zurecon s.r.o." dakle od "Hemstead Invest Limited" otkupljuje za 13.470.056 eura, sva potraživanja koja je kiparska firma preuzela od Prve banke (identičan iznos koliko je kompanija sa Kipra trebalo da uplati Prvoj banci ranijim ugovorom). Češka kompanija stekla je tada pravo da upiše hipoteke na više od 100 stanova, oko 30 poslovnih prostora, preko 200.000 metara kvadratnih zemlje... u Crnoj Gori.
Nekoliko mjeseci kasnije 24. jula 2013. godine pravi se Aneks I ugovora o ustupanju kreditnih potraživanja uz naknadu između kiparske i češke kompanije.  U tom se aneksu ugovora navodi da su predstavnici Prve banke prisustvovali njegovom zaključenju. Ono što je važno  u aneksu se pojavljuje i "jemac" i to kompanija "Lunez One s.r.o", ista ona koja je otkupila od Prve banke kredit izdat kompaniji Darka Šarića. “Jemac” u aneksu garantuje da će "Zurecon s.r.o" platiti ugovoreni iznos kiparskoj firmi.
Dakle, aneksom se jasno dokazuje da su dvije misteriozne češke firme poslovno povezane. Darko Šarić, prema ranijim pisanjima medija, ima u češkom glavnom gradu još aktivnu kompaniju  "Solimba Z.M. s.r.o".

Ko stoji iza kiparske firme "Hemstead Invest Limited"?

U ugovoru o ustupanju kreditnih potraživanja uz naknadu Prve banke piše da je vlasnik kiparske kompanije "Hemstead Invest Limited" - "NAK Shareholders Limited".
Firma “Nak Shareholders Limited”  jedini je i akcionar ofšor kompanije “Royale Online Limited” sa Britanskih Djevičanskih ostrva.
Sa druge strane “Royale Online Limited” jedan je od osnivača podgoričke kontroverzne firme "E-Gambling Montenegro" o čijim malverzacijama sa prodajom lažnih licenci za internet kockanje je pisao ranije CIN-CG. Izvršni direktor firme sa Britanskih Djevičanskih ostrva je Milovan Maksimović, brat od ujaka premijera Mila Đukanovića i većinskog vlasnika Prve banke Aca Đukanovića. Veza sa porodicom premijera tu ne prestaje. Naime, "Hemstead Invest Limited" osnovala je podgoričku firmu "ID Construction" u novembru 2012. godine. Kao lice koje je tada zastupalo osnivača sa Kipra pojavio se Filip Knežević, kum Edina Kolarevića, sina premijerove sestre Ane Đukanović. "ID Construction" bavi se različitim uslugama od tehničke podrške za potencijalne investitore, preko upravljanja projektima i izgradnjom do prodaje nekretnina. Radila je na "Atlas Capital Centru" (Capital Plaza), Regent hotelu u Porto Montenegru...

Radunović: Poslujemo sa klijentima u skladu sa zakonom

Glavni izvršni direktor Prve banke Radunović pojašnjava za CIN-CG da nema ništa sporno u ugovorima.
Ističe da su  komapnije „Hemstead Invest Limited“, „Zurecon s.r.o“ i „Lunez One“, sa kojima je Prva banka potpisala više ugovora o ustupanju kreditnih potraživanja, zavisna pravna lica pod okriljem “Slavija Capital Group,“ koja je kako kaže renomirana finansijska institucija čija je djelatnost otkup potraživanja.
Radunović dodaje da je “Slavija Capital Group“, danas jedan od vodećih investicionih fondova na području Srednje Evrope i  partner je vodećih banaka u Evropi i svijetu.
Radunović ističe i da  je “Prva banka prodala portfolio nekvalitetnih kredita, uz saglasnost CBCG i to investitoru koji je specijalizovan za naplatu nelikvidnih kredita i koji je u stanju da poveća naplatu”, kako zbog sopstvenih tako i zbog interesa Prve banke.
Prodaja potraživanja se vrši preko „APS Holdinga“, kaže Radunović i tvrdi da je taj holding  izbor najvećih investitora sa Zapada kod naplate problematičnih potraživanja.
„Prva banka je prodaju potraživanja izvršila imajući u vidu potrebe da dekonsoliduje svoj portfolio i postigne oslobađanje kapitala u skladu sa lokalnom i međunarodnom regulativom i da bi izbjegli gubitke prilikom zatvaranja transakcije i da zadrži benefite od naplate nekvalitetnih plasmana, koji su predmet prodaje uz limitiranje vrijednosti portfolija koji se prenosi sa banke na kupca“.
Radunović ističe da Prva banka posluje sa klijentima u skladu sa zakonom, te da “nije uključena u bilo koje transakcije za koje je neki klijent osuđen za organizovani kriminal, pranje novca i druga krivična djela“.

Godinama kršili zakon, CBCG nijema

Prva banka godinama je kršila  zakon i pozitivne bankarske norme na- očigled Centralne banke Crne Gore koja na to ćuti. Nezavisni revizori utvrdili su da Prva na dan 31. decembar 2015. godine kod klijenata "Lunez One" i "Zurecon s.r.o." nije ispoštovala izloženost od najviše 25 odsto sopstvenih sredstava.
To je, kako je navedeno, bilo u suprotnosti sa članom 58 Zakona o bankama. Iz CBCG su saopštili ranije da su izvršili neposrednu kontrolu Prve banke. Oni ranije za CIN-CG nijesu odgovorili da li Prva banka krši propise, pozivajući se na povjerljivost informacija.

CIN-CG objavljuje jedan od ugovora Prve banke o ustupanju kreditnih potraživanja uz naknadu:

Ugovor-Prva-banka-Lunez-One

Vladimir Otašević

Vitals Global Healthcare (VGH) nema nikakvog iskustva u upravljanju bolnicama i nije registrovana na Malti, a dvije godine nakon potpisivanja ugovora sa Vladom te države nije zaživio projekat upravanja tamošnjim bolnicama Gozo i St Luke.

Ovo tvrdi Daphne Caruana Galizia, poznata novinarka sa Malte na svom blogu “Running Commentary”. Ona je istakla i sumnje da je dogovor Vlade Malte sa Ram Tumulurijem, Kanađaninom indijskog porijekla izvršnim direktorom VGH, bio unaprijed dogovoren, mjesecima prije javnog tendera.

Caruana Galizia je navela da je izvještaj konsultantske kuće, urađen za potrebe firme kojoj se VGH obratio za parnerstvo,  pokazao da postoji "opasnost od štete za reputaciju". U blogu se navodi da zbog sumnjivog posla postoji i opasnost da bi EU mogla da istražuje korupciju u Vladi na Malti, posebno zbog partnerstva sa VGH.

VGH je prople sedmice imala prezentaciju u Crnoj Gori, najavljujući da je zainteresovana da ulaže u naše javno zdravstvo i njime upravlja. Na prezentaciji ove firme u Podgorici bio je prisutan i ministar zdravlja Budimir Šegrt. Pored njega na govorio je i ministar Branimir Gvozdenović ministar.

VGH  je podnijela inicijativu crnogorskom Ministarstvu zdravlja za dodjelu koncesija za transformaciju zdravstvenog sistema. Taj projekat bi tvrde vrijedio 375 miliona eura, a VGH bi narednih 30 godina upravljala bolnicama u Crnoj Gori.

Ram Tumuluri je tada rekao da bi za tri do četiri godine izgradili nove i transformisali zdravstvene ustanove sa partnerima u tri faze.

Prva, koja bi trebalo da počne naredne godine, obuhvata između ostalog novu medicinsku opremu i obuku kadra. Tokom druge faze, izgradili bi nove domove zdravlja u Budvi i Tivtu, novu regionalnu bolnicu u Kotoru i opštu bolnicu u Herceg Novom, kao i novi Klinički centar.

Treća faza bi  obuhvatala izgradnju novih  domova zdravlja, opšte bolnice za ortopediju i specijalnu hitnu pomoć za klijente ski rezorta na sjeveru.
Prema prezentaciji VGH, obaveza Vlade bi bila da obezbijedi zemljište, pruži pomoć u pribavljanju licenci, opredijeli dio budžeta za zdravstvenu zaštitu VGH-u radi upravljanja i zaključi ugovor o koncesiji.

U blogu poznate malteške novinarke ističe se da je Tumuluri,formalno glavni čovjek VGH, ustvari samo paravan za interesnu grupu koja je razotkrivena u aferi Panama papirima. U Panama papirima nalazi se Konrad Mizzi, ministar u Vladi ove zemlje (vidi boks).

U blogu se citira i izvještaj koji je za potrebe partnera VGH uradila jedna konsultantska kuća. Tu se navodi da VGH za dvije godine otkada je sklopila posao na Malti o upravljanju tamošnjim zdravstvenim institucijama, nije uspjela da obezbijedi finasije, već je navodno samo isisavala novac od partnera.

Informacija da bi VGH mogla upravljati bolnicama narednih 30 godina u Crnoj Gori dio stručne  javnosti nije blagonaklono prihvatio, zbog činjenice da nijednim javnim zdravstvenim sistemom u Evropskoj Uniji ne upravlja privatna kompanija.

Žarko Borović, načelnik Odjeljenja za plastičnu hirurgiju Kliničkog centra Crne Gore (KCCG) rekao je za Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIBN-CG) da nije upoznat sa detaljima prezentacije, ali mu je nejasno zbog čega bi privatna firma upravljala našim javnim zdravstvenim sistemom, koji nije profitabilan i funkcioniše po principu solidarnosti.

“Meni nije poznato da je neko u svijetu dodijelio koncesiju za upravljanje javnim zdravstvom”, rekao je Borović, koji tvrdi da je izlaganjem ove prezentacije možda neko pustio probne balone da vidi kako će javnost reagovati na “privatizaciju” državnih bolnica. “Neka je VGH i najbolja privatna kompanija, kakav je njen interes da ulažu u sistem koji nije profitabilan”, naglasio je.

S druge strane, direktor Fonda za zdravstveno osiguranje Adis Balota kazao je za CIN-CG, da nije urađena detaljna analiza, što ukazuje na netransparentnost.
“Koncesije se ne dodjeljuju u okviru javnog, primarnog zdravstvenog sistema, u okviru osnovnog paketa zdravstvenih usluga”, naglasio je.

Tvrdi i da dokumenta i strateški planovi govore o potpuno drugačijem konceptu razvoja i da ovakvi planovi odudaraju od zvanične politike. “Možemo da govorimo o privatno-javnom partnerstvu za pojedine usluge, zdravstvenom turizmu, estetskoj hirurgiji, ali osnovni paket usluga treba da garantuje država, a ne privatna korporacija”, naglasio je.

„Kakav je smisao postojanja Ministarstva zdravlja i Instituta za javno zdravlje, ukoliko će privatna korporacija upravljati bolnicama“, pita se Balota. Fond bi smatra on onda postao protočni bojler koji prima fakture i plaća. Balota je istakao da ključni problemi u sistemu nijesu kapaciteti, na kojima se bazira prezentacija VGH, već oprema, kadar i bolji položaj ljekara.

Za javno zdravstvo na godišnjem novou izdvaja se oko 200 miliona eura.

 Ministra zovu u Brisel

Novinarka Caruana Galizia je navela da je za projekat partnerstva sa VGH u ime Vlade Malte bio zadužen novoimenovani ministar zdravlja Konrad Mizzi, nakon što je  njegov prethodnik Godfrey Farrugia po kratkom postupku uklonjen sa te funkcije.

Krajem septembra  Tajms of Malta je objavio da će minstar Mizzi biti među prvim visokim zvaničnicima iz članica EU koji će  biti pozvan na razgovor u Brisel zbog učešća u skandalu Panama papira. Mazzi će odgovarati pred članovima komiteta Evropskog parlamenta, jer se dovodi u vezu sa of šor kompanijam iz Paname, koje su sklapale lukrativne poslove sa malteškom vladom.
Iako lista svih evropskih političara otkrivenih u Panama Papirima, koji će morati da podnesu izvještaj u Brisel još nije gotova, sigurno je da će Mici biti pozvan, rekao je  Werner Langen, njemački član Evropskog parlamenta, koji presjedava komisijom EP koja se bavi istragama vezanim za pranje novac i drugih netransparentnih poslova.

Ana Komatina

Ovaj tekst je napisan u sklopu projekta "Sistem zdravstvene zaštite i prava pacijenata u Crnoj Gori - Osvajanje povjerenja građana" koji je finansiran od strane EU, posredstvom Delegacije EU

Podgoričanka Maja Đurović, koja je ispred kompanije "CDC International Corporation" (CDCIC) sa Kajmanskih ostrva predala milionsku ponudu za kupovinu i zakup pet miliona kvadrata zemljišta na Buljarici, donedavno je bila službenica Ministarstva održivog razvoja i turizma.

Ova bivša saradnica ministra Branimira Brana Gvozdenovića je iz ministarstva otišla 2014. godine.

Te iste godine je CDCIC, zbog projekta na Buljarici, osnovala podgoričku kompaniju "Buljarica Bay".

Đurovićeva je, prema podacima Centralnog registra tada upisana kao izvršna direktorka firme "Buljarica Bay". Na toj poziciji je i danas.

Na Linkedin profilu Đurovićeve, piše da je u ministarstvu bila zadužena za implementaciju i monitoring investicionih tokova u turizmu, turističku valorizaciju zaštićenih objekata prirode i vrednovanje ekonomskih koristi i pružanje stručnih mišljenja za urbanističke planove u Strategiji razvoja crnogorskog turizma.

Bila je i članica komisije za klasifikaciju hotela i drugih turističkih objekata, ali i radne grupe koja je davala stručno mišljenje o građevinskim dozvolama za hotele.

Đurovićeva nije odgovarala na pitanja u vezi saprojektom Buljarica novinara Centra za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN-CG) poslata preko jedinog poznatog kontakta društvene mreže.

Osoba sa njenim imenom i prezimenom vodila se kao menadžerka projekta "Konvencija žena Zapadnog Balkana - Ona je tu", u organizaciji Instituta za javnu politiku Vladimira Bebe Popovića.

Đurovićeva nije potvrdila ni demantovala da je bila angažovana na tom projektu, čija je programska direktorka bila Emina Kolarević, ćerka advokatice Ane Đukanović, sestre premijera Mila Đukanovića. Prema ranijim izvještajima medija, Đukanovićeva se pominjala kao zastupnica  investitora za Buljaricu i navodno je bila na pregovorima oko prodaje imovine.

U javnosti je ranije predstavljano da je za investiranje u Buljaricu zainteresovana renomirana kompanija istog imena CDCIC iz Katara, međutim ponudu je poslala firma sa Kajmanskih ostrva.

Prema dokumentima tenderske komisije, CDCIC je registrovana kao of-šor firma na Kajmanskim ostrvima 2. septembra 2004. godine. Njen direktor i pravni zastupnik je Khalil Boutros Al Sholy. Podataka o vlasniku te kompanije nema.

Javni poziv za valorizaciju Buljarice objavljen je 12. maja, a izmjene poziva 14. maja. Ponuđeno je na prodaju 4,89 miliona kvadrata zemljišta po početnoj cijeni od 108 miliona eura ili prosječno 22 eura po kvadratu. Dio oglasa je i zakup 533 hiljade kvadrata zemljišta u zoni morskog dobra, kao i 585 hiljada kvadrata akvatorijuma.

Kompanija CDC International Corporation sa Kajmanskih ostrva ponudila je za kupovinu 4,8 miliona kvadrata zemljišta u Buljarici 108 miliona eura ili oko 22 eura po kvadratu, zakupninu od 2,06 eura po kvadratnom metru godišnje za dio obale u zoni morskog dobra i 1,77 eura po kvadratnom metru akvatorijuma godišnje.

Finansijska ponuda CDCIC, se u cent poklapa sa onim što je Vladina komisija tražila kao minimalnu cijenu u okviru kvalifikacionih uslova.

Pravni zastupnik Tenderske komisije advokat Nikola Martinović preporučio je komisiji da zatraži dodatnu dokumentaciju ili da odbaci ponudu.

On je u izvještaju o pregledu dokumentacije ponude konstatovao da je ponuđač dao ponudu po uslovima koje je sam postavio i zahtjevima koji nijesu bili dio tenderske procedure, oba ugovora su značajno izmijenjena i nijesu data u elektronskom obliku, te da garancija ponude ne odgovara  garanciji iz tenderske procedure.

Martinović je konstatovao da je ponuđač samoinicijativno dostavio dokument koji nije bio dio tenderske dokumentacije, a kojim je predviđeno izdavanje državne garancije za obezbjeđenje svake štete ili gubitka koji ponuđač može pretrpjeti ako Vlada prekrši ugovor.

"Predviđeno je da u slučaju da planovi koje Vlada  treba da podnese ponuđaču na odobrenje ne budu odobreni od strane ponuđača ili treće strane, Vlada ima obavezu da  isplati  iznos od 10 miliona eura,  kao i 50 hiljada za svaki dan kašnjenja u izdavanju građevinske dozvole", navodi Martinović.

Advokat je konstatovao da je bankarska garancija iz USB banke drugačija od one tražene tenderom, te da nije vidio da je njen nacrt potpisan i pečatiran.

Ministar finansija Raško Konjević kazao je da Savjet za privatizaciju želi da na elektronskoj sjednici iza zatvorenih vrata usvoji ovu sumnjivu ponudu, a da članovi Savjeta ne mogu postavljati pitanja članovima tenderske komisije.

Firma bila na adresi Ane Kolarević

Prema podacima Centralnog registra privrednih subjekata (CRPS) firma "Buljarica Bay" registrovana je 16. septembra 2014. godine na adresi Bulevar Svetog Petra Cetinjskog 149 u Podgorici.

Na toj istoj adresi nalazi se i advokatska kancelarija premijerove sestre Ane Đukanović. Ta adresa promijenjena je 18. jula ove godine.

Kao nova adresa kompanije "Buljarica Bay" upisan je Bulevar Džordža Vašingtona br. 3/22. Interesantno je da se do danas osnivački kapital te podgoričke firme nije promijenio i on iznosi jedan euro.

Vladimir Otašević i Goran Kapor

Kako su se privilegovani naplaćivali u doba vladavine dvojca Mileta Bulatović – Mile Šuković, koji su uz brojene afere gazdovali Kolašinom gotovo dvije decenije, dočarava slučaj advokatice Vesne Novaković, majke Marte Šćepanović, aktuelne poslanice DPS-a.

Šćepanovićeva je visoko pozicionirana i na poslaničkoj listi na ovim izborima, kao jedna od najprominetnijih aktivistkinja u partiji Mila Đukanovića.

U novembru 2011, dok je račun opštine Kolašin bio u blokadi, Novakovićeva je uspjela da naplati za sebe i svoje klijente od opštine čak 180.234,00 eura, što je u to vrijeme bio budžet za plate zapošljenih u kolašinskoj opštini za skoro dva mjeseca. Majka poslanice DPS naplatila se od sredstava evropskog projekta Jačanje turističke infrastrukture.

Da priča bude zanimljivija, evropskim parama je kao menadžerka EU projekta gazdovala advokaticina ćerka Marta, tada glavna administratorka opštine Kolašin. Šćepanovićeva za CIN-CG tvrdi da je sve bilo po pravilima (vidi boks).

To nije sve. Advokatica Novaković je sa blokiranog računa opštine uspjela da se naplati iako njeni klijenti i ona nijesu bili prvi na listi za izvršenje potržavanja.

Evo kako je sve to išlo.

Opštinu Kolašin je prije ove transakcije, blokirala firma DOO Keker zbog neizmirenih potraživanja. Blokada je prekinuta 14. 11. 2011, na svega nekoliko sati. I to pošto je na opštinski devizni račun pristigla uplata od 220.814,49 eura. Radilo se o novcu koji je uplatila EU za projekat izgradnje šetališta. Praksa je bila da se evropski novac prebaci na poseban, ,,zaštićeni” , račun kako ta sredstva ne bi bila korišćena za isplatu opštinskih dugovanja. Prema strogim pravilima EU, novac je mogao da se povlači isključivo za isplatu troškova projekta.

Međutim, istog dana kada su novci legli na devizni račun, najveći dio, 180.234,00 eura prešao je u ruke majke Marte Šćepanović i njenih klijentkinja. Ostatak od 40.552,65 otišao je podgoričkoj kompaniji Fidija, čiji je izvršni direktor Joko Blagojević. Prema podacima Privrednog registra, vlasnik te kompanije je Ivan Blagojević. Fidija je radila više vrijednih poslova sa državom.

Zanimljivo je da ni centa od nenadano pristiglog novca tada nije dobila firma DOO Keker, iako je blokirala Opštinu i izvršenje prema toj kompaniji bilo je u toku. Prema podacima Privrednog suda, ova kompanija registrovana je za djelatnost izgradnje puteva.

Aktuelna predsjednica Kolašina Željke Vuksanović kaže za CIN-CG da je Marta Šćepanović kao menažerka projekta Jačanje turističke infrastrukture, bila zadužena za evropski novac i sve njegove tokove. „Jedino je ona mogla da daje instrukcije na koji će račun novac da legne, kao i kako će se koristiti sredstava“, ističe gradonačelnica Kolašina.

Advokatica Novaković očito nije uzalud na važnom mjestu glavne administratorke i projekt menadžerke imala ćerku. Klijentkinje Novakovićeve – Draga Bulatović i Novka Jovičević dobile su spor protiv Opštine u martu 2011. pred Osnovnim sudom u Kolašinu. Presudu je postala izvršna u junu iste godine, kada je potvrdio i Viši sud u Bijelom Polju. Advokatica i jedna njena klijentkinja naplatile su se u cjelosti za svega par mjeseci, iako su pojedini povjerioci na izvršenje potraživanja čekali godinama.

Klijentkinje Novakovićeve su presudom za 6.126 kvadratnih metara uzurpirane zemlje u Smailagića Polju dobile 306.300 eura, što je 50 eura po kvadratu. Advokatica Novaković je na ime troškova zastupanja dobila 11.395 eura, a kao i njenim klijentima pripala joj je i kamata do izvršenja.

Istog dana kada evropski novci ulaze u opštinsku kasu (14. novembra 2011), Novakovićeva naplaćuje svoje cjelokupno potraživanje. Tako se na njeno ime sa računa opštine u CKB banci, odliva 12.670 eura, i to iz dvije tranše od kojih je prva 11.395, a druga 1.275. Istovremeno, njenoj klijentkinji Dragi Bulatović odlazi na račun ukupno potraživanje od 161.885,84, dok druga Novka Jovičević dobija tek manji dio potraživanja od 161.885,84 (presuđeni iznos sa pripadajućom kamatom), svega 5.679,39 eura.

Tako je novac za šetalište otišao u ruke privilegovanih povjerilaca. A dan kasnije, 15. novembra 2011. – opštinski račun je prazan i blokiran na osnovu potraživanja DOO Keker.

Ovdje nije kraj priče. U opštini su bili svjesni da se sa evropskim novcem nije igrati, pa su nastojali da što je moguće prije pokriju rupe koje su nastale nakon što su se naplatili advokatica Novaković, njeni klijenti i Fidija. U prikrivanju sumnjivih transakcija uključuju novac Vlade Crne Gore.

Vlada 23. novembra 2011, dakle svega devet dana nakon što su „pojedene“ evropske pare, iz tzv. Egalizacionog fonda uplaćuje opštini Kolašin 220.000 eura kao pozajmicu Kolašinu. Taj se novac preusmjerava na zaštićeni račun Jačanje turističke infrastrukture – EU. Na isti račun ostatak od 811,49 eura, koliko je falilo da bi se pokrila u potpunosti donacija EU za šetalište, Opština preusmjerava sa drugog zaštićenog računa Holandska kuća.

Egalizacioni fond je fond Vlade Crne Gore, koji služi kao pomoć crnogorskim opštinama. ,,Mi još otplaćujemo dugovanja prema Egalizacionom fonu, pa i ta koja su tada poslužila da se pokrije novac evropskog projekta. Sada dugujemo oko 100 hiljada eura”, saopštio je za CIN-CG Goran Rakočević, iz finansijske službe Opštine Kolašin.

Projekat izgradnje šetališta završen je tek 2014. godine. Bivše opštinske vlasti uporno su tvrdile da je EU novac ,,zaštićen” i na posebnom računu.

Šćepanović:  Časno sam obavljala svoj posao

„Neistina da je novac za izgradnju šetališta iskorišćen za isplatu novca mojoj majci i njenim klijentkinjama. To bi značilo samo jedno: da su sredstva EU iskorišćena da se isplate lično mojoj majci kao fizičkom licu bez pravnog osnova“, kaže Marta Šćepanović za CIN-CG.

Ističe da je novac EU jedino mogao biti uplaćen na devizni račun opštine, te da je bio predmet prinudne naplate po rješenju Osnovnog suda u Kolašinu, koju je sprovela CBCG.

„Ova prinudno naplaćena sredstva su odmah nadoknađena od strane izvršnog dužnika Opštine Kolašin, u što su se uvjerile dvije kontrole EK i konstatovale da nijesu utvrđene nikakve nepravilnosti“, tvrdi Šćepanovićeva.

Ona ističe da je časno obavljala svoj posao u opštini Kolašin, pa i posao projekt menadžera što su, kako kaže, potvrdile i sve kontrole EK. „A ako neko ne zna šta je pravnosnažna presuda i sudsko rješenje o prinudnoj naplati, i da isto sprovodi Centralna banka neka se edukuje“, kaže poslanica DPS-a navodeći da će ako se neko usudi da joj „na najpodliji način podmeće neistine“ pravdu potražiti na sudu.

„Meni se želi pripisati da je novac EK iskorišćen za isplatu kako tvrdite mojoj majci što sa gnušanjem odbacujem i sigurno da ovakva gruba podmetanja i neistine neću tolerisati“, kazala je.

Milena Perović-Korać i Milka Tadić-Mijović

Crnogorski birački spisak ima najmanje 35.000 takozvanih "fantom birača", za koje gotovo ne postoji šansa da će do dana parlamentarnih izbora biti izbrisani.
Postojanje "fantom birača", prema tvrdnjama opozicije, odgovara aktuelnoj vlasti, jer joj se time otvara mogućnost za zloupotrebe koje mogu direktno da utiču na rezultat izbora i prekrajanje izborne volje građana.
To je epilog istraživanja koje je sproveo Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN-CG).
Sredinom jula ove godine iz Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) saopšteno je da na predstojećim parlamentarnim izborima koji su zakazani za 16. oktobar pravo glasa do tog trenutka ima tačno 530.840 građana.
Prema Zakonu o izboru odbornika i poslanika - pravo da bira i da bude biran za poslanika ima državljanin koji je navršio 18 godina života, koji je poslovno sposoban i koji ima prebivalište u Crnoj Gori najmanje dvije godine prije dana održavanja izbora.
Upravo u dijelu prebivališta birača nalazi se prostor za manipulacije. O tome svjedoče i zvanični podaci Zavoda za statistiku Crne Gore (MONSTAT). Popis građana koji je vršen prije nekoliko godina urađen je po propisima regulativa Evropske unije, tako da nema sumnje da dobijeni rezultat ne odgovara činjeničnom stanju.
Prema podacima MONSTAT-a,po popisu u 2011. u Crnoj Gori je bilo 501.030 osoba starijih od 15 godina. Te osobe danas bi trebalo da imaju pravo glasa na izborima, po osnovu punoljetstva. Pored njih danas bi pravo glasa imao i dio osoba koje su 2011. godine imale 13 godina i sve osobe koje su iste godine imale 14 godina. Isti podaci govore da osobe koje su 2011. godine imale 13 i 14 godina nema više od 10.000 do 15.000. Međutim, iako se u današnji birački spisak doda 15.000 građana koji su 2011. imali 13 i 14 godina, broj umrlih birača od 2011. znatno je veći od 15.000.
MONSTAT bilježi da je 2012. umrlo 5.860 osoba starosti od 20 i više godina. Godinu kasnije umrlo je 5.855 građana starijih od 20 godina. Pretprošle godine mortalitet starijih od 20 godina je 5.951.

Nema podataka o umrlim za prošlu godinu i ovu, ali ako se ima u vidu prosjek iz posljednjih godina, onda se radi o broju od najmanje 10.000 umrlih u 2015. i 2016. godini.
Upoređivanjem pokazatelja koje je evidentirao MONSTAT, pravo glasa danas bi, kad se doda oko 7.000 građana koji su prema podacima MUP-a novoupisani od posljednjih izbora 2013. godine po osnovu upisa prebivališta u Crnoj Gori i prijema u crnogorsko državljanstvo, trebalo da ima oko 495.000 građana.

Dakle, prosta računica govori da  više od 35.000  upisanih u birački spisak su takozvani "fantom birači", koje MUP treba detaljno da istraži i utvrdi ko su ovi ljudi, da li oni u posljednje dvje godine borave u Crnoj Gori i ako ne borave da pokrene proceduru njihovog brisanja.

Problema sa "fantom biračima" svjestan je i član izborne komisije Vlado Dedović, koji je za CIN-CG potvrdio da birački spisak sadrži velike nepravilnosti.

"To su vjerovatno građani koji se ne nalaze u Crnoj Gori, a koji se nalaze u evidenciji birača, po osnovu nepotpunih ili netačnih podataka u registrima prebivališta. To su ti čuveni 'fantom birači'. Lica koja su upisana u birački spisak po osnovu državljanstva i navodnog prebivališta, a ne žive u Crnoj Gori", kazao je Dedović. Dedović je dodao i da oni biračko pravo imaju suprotno zakonu, jer nisu odjavili prebivalište.
"Kao neko ko prati izbore godinama imao sam informaciju da je taj broj birača na nivou od nekih 30.000. Kad je MUP-u bilo upućeno vođenje biračkog spiska, rekao sam da je prvi zadatak koji ta institucija treba da uradi popis birača, kao što je urađeno u Hrvatskoj. Da MUP odradi taj posao, da se obiđu sva domaćinstva da se provjere sve činjenice i na bazi tih činjenica da se napravi birački spisak, koji će imati puni integritet, sve bi bilo drugačije", rekao je Dedović. Čelnici MUP-a to nisu uradili i zato se legitimitet izbornog procesa može dovesti u pitanje.

Dedović: "Trebalo je da obiđu domaćinstva u Crnoj Gori"

"Trebalo je da obiđu sva domaćinstva i utvrde ko ne živi u domaćinstvu duže od dvije godine i izbrišu ga iz biračkog spiska. To je moglo da se uradi vrlo efikasno u posljednje dvije i po godine od kad je zakon usvojen. Sad je vrlo malo vremena. Iz MUP-a se uvijek pozivaju na to da je građanin taj koji je dužan da prijavi promjenu prebivališta. Vrlo mali procenat građana to radi", kazao je Dedović, koji je u DIK-u ispred civilnog sektora.

Dodao je da je to veliki nedostatak i sakriveni potencijalni politički problem."Ako bi se primjenjivao zakon, osobe koje žive duži niz godina u inostranstvu a imaju prebivalište upisano u Crnoj Gori ne bi smjele da imaju pravo glasa na izborima", rekao je Dedović. Istakao je da treba da se odradi popis birača na isti način kao što radi MONSTAT.  "To je prvorazredno političko pitanje, koje sigurno može da odredi sudbinu izbora.  Mislim da je ideja da bi službenici MUP-a trebalo da urade popis birača nije shvaćena na pravi način ni od opozicije. Trebalo je to da iniciraju u opoziciji sa mnogo više odlučnosti. Nama je birački spisak pokazao koliko u suštini ima slabosti. Koliko je loše vođen u ranijem periodu. Koliko su problematični registri koje MUP vodi. Jedini pouzdani način da se utvrdi tačan broj birača po zakonu je terenski rad", zaključio je Dedović.

Danilović: Upitno 100.000 birača koji
ne žive u Crnoj Gori ili nemaju dokument

Ministar unutrašnjih poslova Goran Danilović kazao je za CIN-CG da birački spisak mora da bude predmet kontrole.

"Popis stanovništva iz 2011. godine je bio popis ljudi zatečenih u Crnoj Gori na mjestima prebivališta. Kad vidite tu činjenicu sa jedne, a sa druge strane konstatujete da ima 530.000 ljudi u biračkom spisku, onda morate postaviti pitanje o čemu se tu radi. Problem je što u biračkom spisku nisu samo stanovnici Crne Gore, nego i državljani koji imaju prebivalište a ne žive u Crnoj Gori", rekao je Danilović.

Danilović je istakao da je njegova procjena da se podaci ne slažu za oko 100.000 građana u biračkom spisku.
"Radi se o ljudima koji imaju prebivalište u Crnoj Gori ali tu ne žive. Uz njih dodamo još desetak hiljada koji nemaju nikakav dokument ili imaju staru ličnu kartu pa sigurno ne mogu da glasaju. Tu  ima i onih koji imaju novi dokument, ali ne žive na prebivalištu u Crnoj Gori nego su negdje u inostranstvu. Svih njih zajedno ima oko 100.000 ", kazao je Danilović.

Vladimir Otašević

Iz Fonda za zdravstveno osiguranje tražili su od “Montefarma” da umanji račun za maj i jun za 3.686 eura, zbog navodno nepravilnog izdavanja ljekova za respiratorne bolesti.