IAKO JE ROK ZA UKLANJANJE 8.000 KVADRATE NASUTE PLAŽE ISPRED HOTELA KOMPANIJE CARINE ISTEKAO 17. JULA, SVE JE I DALJE ISTO: Devastacija u Baošićima ostala, čeka se Vrhovni sud

I pored obećanja države UNESCO-u da će zaustaviti devastaciju Boke, u slučaju Baošića Uprava za zaštitu kulturnih dobara je jedina institucija koja je stala na put investitoru 

Đurđa Radulović/Predrag Nikolić

Preko 8.000 metara kvadratnih nasute plaže ispred megahotela u Baošićima kompanije Carine, biznismena Čedomira Popovića, za sada služi kao parking. Iako je Crna Gora obavijestila UNESCO da je donijela formalnu odluku o obustavi neovlašćenih radova u Baošićima i vraćanje lokaliteta u prvobitno stanje, to nije sprovedeno. Tako će, najvjerovatnije, i ostati dok o svemu konačnu riječ ne da Vrhovni sud.

Rok od dva mjeseca kojim je Uprava za zaštitu kulturnih dobara (UZKD) naložila kompaniji "Carine" da vrati nasutu plažu u Baošićima u prvobitno stanje istekao je 17. jula. Kako Carine to nijesu uradile, UZKD im je izrekla maksimalnu kaznu od 5.000 eura, uz najavu da će država vratiti plažu u prvobitno stanje. 

,,Kontrolu vraćanja  plaže u prvobitno stanje neće vršiti urbanistička inspekcija jer nije donijela rješenje o vraćanju u prvobitno stanje'', rečeno je CIN-CG iz Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine (MPUD) na čijem je čelu Slaven Radunović. 

Odlukom Upravnog suda Crne Gore od 5. juna 2026. godine odbijen je zahtjev Carina za odlaganje izvršenja Rješenja UZKD, kojim je naloženo vraćanje u prvobitno stanje lokacije kupališta u Baošićima. Na tu presudu se kompanija žalila Vrhovnom sudu. 

“Do odluke Vrhovnog suda, rješenje UZKD je na snazi”, kaže za CIN-CG direktorica UZKD, Petra Zdravković. 

Iz Carina za CIN-CG kažu da je rješenje ,,nezakonito, arbitrarno i proizvoljno’’, da je ,,posebno zabrinjavajuće je to što Upravni sud u svom obrazloženju nije uzeo u obzir, niti je jednom riječju pomenuo bilo koji dokaz o šteti koju kompanija Carine trpi usljed nezakonitih odluka UZKD, a koje je kompanija Carine priložila uz zahtjev za odlaganje izvršenja’’, kazali su za CIN-CG iz ove kompanijne. 

U ovom zahtjevu dostavljeno je mišljenje sudskog vještaka ekonomsko-finansijske struke koji je kvantifikovao štetu u vidu izmakle koristi i negativnih posljedica po javne prihode. Navedena su pisma različitih turoperatora kojima se dokumentuje neposredna opasnost od raskida ugovornih odnosa i aktiviranja ugovornih penala, gubitka poslovne reputacije i gubitka tržišne pozicije na regionalnom tržištu. Priložili su i građevinsku dozvolu koja je u direktnoj suprotnosti sa Rješenjem UZKD.

Dozvole, ali nelegalne 

Kompanija ,,Carine” početkom februara počela je sa nasipanjem mora, kako bi uredili kupalište ispred budućeg hotela u Baošićima, koji su planirali da otvore pred ljetnju turističku sezonu.

Početkom godine Sekretarijat za urbanizam Opštine Herceg Novi izdao je dozvolu koja je omogućila devastaciju mora i obale u Baošićima, a u febuaru ministar Slaven Radunović je na sjednici nacionalne Komisije za UNESCO saopštio da je od ,,nadležne inspekcije tražio da se provjeri građevinska dozvola”, te da je ,,utvrđeno da je ona ispravna”.

Saglasnost je dobijena i od Agencije za zaštitu prirode Crne Gore (EPA), koja je ocijenila da za enormno proširenje nije potrebno izraditi Elaborat o procjeni uticaja na životnu sredinu.

,,Kompanija Carine, radove na uređenju kupališta u Baošićima izvodila isključivo na osnovu građevinske dozvole Sekretarijata za urbanizam i građevinsku inspekciju Opštine Herceg Novi i kategorično tvrdimo da nijedna aktivnost nije preduzeta mimo pomenute dozvole, što je potvrđeno zapisnicima nadležne građevinske inspekcije’’, kazali su za CIN-CG iz  Carina. 

Dodaju da je ,,centralno pravno pitanje u ovom predmetu nije da li Carine gradi bez dozvole, već da li organ koji svojevoljno nije učestvovao u izdavanju te dozvole (UZKD) naknadno može naložiti uklanjanje svega što je na osnovu nje izvedeno. To je pitanje o kojem teku sudski postupci pred Upravnim sudom Crne Gore i Vrhovnim sudom Crne Gore’’. 

„Država je kriva što mu je dala dozvolu“, kaže za CIN-CG Petra Zdravković, direktorica UZKD. I pored obećanja države UNESCO da će zaustaviti devastaciju Boke, u slučaju Baošića UZKD je jedina institucija koja je stala na put investitoru. 

,,Građevinska dozvola za plažu neće biti poništena uprkos upozorenjima  Zaštitnice imovinsko pravnih interesa, Bojane Ćirović.  Predsjednik Opštine Herceg Novi Stevan Katić je rekao da neće da je poništi.'', kaže Zdravković. 

Ona objašnjava da je Carinama glavni argument građevinska dozvola. 

,,Građevinsku dozvolu za plažu izdala je Opština Herceg Novi, a za hotel  MPUD. Sad je to kod SPO-a, zbog vršenja političkih uticaja između ostalog'', napominje Zdravković.

Hotel dobio negativnu procjenu uticaja na kulturnu baštinu,  Popović nastavio sa gradnjom 

Popović je dobio dozvolu za gradnju hotela, 2019, prije nego što je zakonom postala obavezna procjena uticaja na kulturnu baštinu (HIA).  Kada je postalo jasno da će za projekat biti potrebna ova vrsta dozvole, Zdravković je insistirala da nekadašnji glavni državni arhitetka, Vladan Stevović traži od Carina da se obrate UZKD za izradu HIA studije. 

Stručni tim potom započinje rad na procjeni uticaja predloženog idejnog rješenja na cjelokupno kulturno dobro i njegovu izuzetnu vrijednost, u skladu sa utvrđenom metodologijom ocjenjivanja.

Ukoliko se procijeni da planirani zahvat može imati značajan negativan uticaj, investitoru se propisuju mjere ublažavanja. U slučaju investitora Čeda Popovića, jedna od mjera odnosila se na zabranu izgradnje objekta u Baošićima koji bi visinom nadmašio tada najviši postojeći objekat u naselju, odnosno zgradu od približno četiri sprata.

Prema riječima Zdravković, investitor je odgovorio da ga predložene mjere ne zanimaju, navodeći da je urbanističko-tehničke uslove (UTU) dobio još 2019. godine i da će se toga držati bez obzira na naše smjernice. ,,Nakon toga, stručni tim je zaključio postupak izrade Procjene uticaja na baštinu (HIA) negativnim mišljenjem. Drugim riječima, HIA je zaključila da bi izgradnja planiranog kompleksa na predloženi način imala negativan uticaj na kulturnu baštinu’’, navodi Zdravković. 

,,Negativna HIA  2024. dostavljena investitoru, kao i tadašnjem glavnom državnom arhitekti Siniši Miniću’’, navodi Zdravković.

Podzemne etaže ''pretvorene'' u spratove 

Kada je 2025. donijet PUP Nerceg Novi, Carinama se ucrtavaju četiri suterena u plan gradnje, što je, objašnjava Zdravković, manipulacija podacima.  ,,Ne postoje četiri suterena, može da postoji jedan suteren i četiri podzemne etaže. Mi smo više puta vraćali tu lokaciju, ona se više puta mijenjala, i oni su na kraju provukli ta četiri suterena. Na kraju su ta četiri suterena samo prebačena gore. To je argumentacija investitora, ali i MPUD'', ističe Zdravković uz napomenu da se ministarstvo trudi da uklopi i legalizuje ovaj objekat i vraća proces na početak krajem 2025. 

,,UZKD ponavlja da je nemoguće planirati objekat koji će svojim etažama nadvisti najviši objekat u Baošićima. I šaljemo mu HIA studiju i jasno je da on ne može da završi tu proceduru. Tu je bila i ta komunikacija između mene i Radunovića, on  objašnjava to narativom da je lični ekonomski interes zapravo javni interes Crne Gore'', kaže Zdravković. 

Ona podsjeća da se objekat pečatio krajem 2024. godine zbog nepravilnosti dokumentacije. ,,Dva puta se nakon toga donose rješenja o zabrani radova, i dva puta se na Popovićevu žalbu ministar Radunović poništava rješenje svoje inspekcije. Stevan Katić, predsjednik Opštine HN, mu omogućava da sad radi tokom sezone kad je zabrana radova. 

Što se tiče hotela sve je nelagalno'', zaključuje Zdravković. 

Iz komanije Carine za CIN-CG su kazali da je izgradnja hotelskog kompleksa „Carine 5*“ u Baošićima u završnoj fazi: ,,Kompanija Carine je planirala da hotelski kompleks primi prve goste tokom turističke sezone 2026. godine, a kupalište je, kao funkcionalan i neophodan dio hotelskog kompleksa projektovanog za smještaj oko 2.000 gostiju, trebalo da bude operativno već od jula ove godine’’.

Planove je, kako kažu, poremetio spor sa UZKD i neizvjesnost u pogledu izvršenja Rješenja o vraćanju u prvobitno stanje unijeli su značajnu neizvjesnost u realizaciju projekta. 

,,Zbog toga smo i tražili odlaganje izvršenja Rješenja od Upravnog suda, jer bi njegovo neposredno izvršenje faktički onemogućilo poslovanje hotelskog kompleksa tokom cijele turističke sezone 2026. godine. To bi, prema procjeni sudskog vještaka ekonomsko-finansijske struke, izazvalo izmaklu korist i štetu mjerenu iznosom koji prelazi sedam miliona eura, ne računajući reputacionu štetu i negativne posljedice po turoperatore, turiste, zaposlene i javni interes’’, tvrde iz Carina.

Iz ove kompanije ističu da sporovi sa UZKD neizbježno odlažu neke od poslovnih planova kompanije Carine, ali ih apsolutno ne dovode u pitanje u konačnici.

Radovi na hotelu i u jeku turističke sezone

Hotel u Baošićima je praktično završen iako je Urbanističko- građevinska inspekcija još u oktobru 2024. donijela rješenje o zabrani gradnje na više parcela na kojima se prostiru objekti hotela. Na pitanje kako je to moguće, iz Direktorata za inspekcijski nadzor koji djeluje u okviru MPUD odgovorili su da se  suočavaju sa ograničenim kadrovskim kapacitetima u odnosu na obim posla, što se odražava na učestalost i dinamiku kontrole na terenu.

Iz UZKD upozoravaju i da je hotel koji Carine rade nadograđen sa još dvije etaže u odnosu na prijavu gradnje, što je naknadno uvršteno u Prostorno-urbanistički plan (PUP) za Herceg Novi. 

,,UZKD ni u jednoj fazi nije dala saglasnost za realizaciju pomenutih projekata već je nastojala da osigura primjenu pojačanih kontrolnih mehanizama, u skladu sa nacionalnim i međunarodnim obavezama Crne Gore. UZKD  postupa u skladu sa i po slovu zakona, ali se postavlja pitanje da li to čine drugi organi državne i lokalne samouprave”, kazali su za CIN-CG iz UZKD .

Zabrana gradnje, odluke inspekcije, pa ukidanje istih od strane Radunovićevog ministarstva, ono su što je pratilo sagu o izgradnji hotela u Baošićima. 

Carine izvode radove na završetku hotela i u jeku turističke sezone iako je na snazi Odluka o zabrani izvođenja građevinskih radova u ljetnjem periodu koja se primjenjuje od 15. juna do 15. septembra u prvoj zoni (300 metara vazdušne linije od obale).

,,Pitanje da li Carine imaju ikakvu saglasnost za rad u jeku turističke sezone treba postaviti nadležnom organu odnosno Komunalnoj inspekciji Opštine Herceg Novi'', kazali su nam iz MPUD. 

Iz Opštine Herceg Novi su objasnili za CIN-CG da, na obrazloženi zahtjev investitora, Opština može odobriti izvođenje građevinskih radova u periodu zabrane ako se radi o projektima od interesa za Opštinu i državu, kao i u drugim izuzetno opravdanim slučajevima.

Tako su do 15. septembra odobreni zahtjevi koji se odnose na izgradnju objekata od opšteg interesa: OŠ „Ilija Kišić“, kompleks autobuske stanice sa pristupnom saobraćajnicom, izgradnja vodovodne mreže na Luštici i sanacija vrtića u Bijeloj.

Pored objekata od opšteg interesa odobrenje do 31. jula dobili su i zahtjevi koji se odnose na izgradnju hotelskih kompleksa u Kumboru, Bijeloj i Baošićima. ,,Rješenje se investitorima izdaje na period od 15 dana, tokom kojeg se prati da li radovi ometaju život i funkcionisanje mještana i gostiju, te da li postoje primjedbe evidentirane putem zvaničnog call centra. U slučaju primjedbi građana, nadležni organ zabranjuje dalje izvođenje radova.'', odgovoreno je za CIN-CG iz Opštine Herceg Novi. 

Iz Opštine HN nijesu odgovorili na pitanja CIN-CG da li i hoteli kojima je data dozvola u Kumboru i Bijeloj pripadaju kompaniji Carine i da li su dobili dodatno produženje dozvole za radove nakon 15. jula. 

Radunović sklonio inspektore i poništio zabranu radova 

Tokom marta, Zdravković je dobila više poziva od Radunovića koji je insistirao na legalizaciji  hotela i kupališta u Baošićima. To je Zdravković ispričala u policiji, početkom marta ove godine, kada su je inspektori Odjeljenja bezbjednosti Herceg Novi pozvali da im dostavi pojašnjenja šta je sve UZKD, na čijem je čelu, uradila kako bi se Baošići zaštitili. 

U istom periodu, prema pouzdanim informacijama CIN-CG ministar Radunović je sklonio sa posla dvojicu inspektora koji su asistirali policiji i tužilaštvu u akciji zabrane gradnje hotela Carina u Baošićima. Dvoje zaposlenih u službi građevinske inspekcije je u tom periodu zapečatilo radove na hotelu, međutim, oba puta, Radunović je pobio odluke svojih inspektora, i odobrio ponovnu gradnju nakon žalbi Popovića. 

CIN-CG je tim povodom kontaktirao glavnog građevinskog inspektora Aleksandra Todorovića. Nije odgovarao. 

Krajem marta policija je u hapsila  Popovića i sekretara za urbanizam Opštine Herceg Novi Vladislava Velaša zbog sumnji u nelegalnu gradnju i zloupotrebu složbenog položaja, dok je podnijeta i krivična prijava protiv Carina. Iz Uprave policije su nakon hapšenja saopštili da sumnjaju da je Popović gradio rizorte u Kumboru, Đenovićima i Baošićima, i uređivao tamošnju plažu, suprotno zabrani građenja i bez potrebne propisane tehničke dokumentacije, dok su na više objekata prekoračeni dozvoljeni gabariti i spratnost. Popović je bio u pritvoru do kraja aprila, a Velaš je nakon saslušanja pušten da se brani sa slobode. Sredinom juna Velaš je izabran za potpredsjednika Opštine Herceg Novi. 

Slučaj je pomenut i u Skupštini Crne Gore tokom rasprave o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora. Poslanica Demokrata Zdenka Popović je uputila javni apel UZKD, da ne obilaze objekte sa građevinskom dozvolom u završnoj fazi izgradnje i da im ne prijete zaustavljanjem projekta.

Premijer i predsjednik Nacionalne komisije za UNESCO Milojko Spajić naložio je pak UZKD da podnese krivičnu prijavu zbog radova u Baošićima. Obećao je i da će Vlada raskinuti taj i sve druge ugovore za izgradnju investicionih kupališta na crnogorskom primorju. Raskidi se još nijesu desili, a Spajić je upozorio da se nasipanje mora u Baošićima mora pod hitno zaustaviti, jer veoma negativno utiče na očuvanje statusa dijela Bokokotorskog zaliva na listi svjetske prirodne i kulturne baštine pod patronatom UNESCO-a.

Radunović  je istakao da je od nadležne inspekcije tražio da se provjeri građevinska dozvola i utvrđeno je da je ona ispravna. Radunović je naglasio da je Prostorni plan Crne Gore usvojen i predvidio je određene plaže za investiranje, jedna od njih je ova u Baošićima, zbog čega će, u slučaju poništenja građevinske dozvole, država ući u ozbiljne pravne probleme.

Predsjednik Opštine Herceg Novi Stevan Katić tvrdi da je sporna plaža interes Herceg Novog i da je to nepovratan proces, te da će u suprotnom će ostati zapušten prostor. 

Tužilaštvo istražuje političku pozadinu

Specijalno državno tužilaštvo (SDT) formiralo je predmet povodom gradnje hotelskog kompleksa i nasipanja plaže u Baošićima. Od UZKD zatražilo je kompletnu dokumentaciju o inspekcijskim nadzorima, utvrđenim nepravilnostima i preduzetim mjerama. Tužilaštvo provjerava navode iz podnijete krivične prijave o mogućim političkim i partijskim pritiscima radi nepostupanja nadležnih organa po zakonu.

Advokat Veselin Radulović je podnio krivičnu prijavu SDT-u koju je 14 puta dopunjavao, u kojoj se detaljno problematizuje postupanje državnih i lokalnih institucija u slučaju gradnje hotelskog kompleksa kompanije Carine u Baošićima. On kako kaže za CIN-CG do danas nije dobio nikakav odgovor. 

U prijavi se tvrdi da su postojali politički i institucionalni pritisci na nadležne organe, sa ciljem da se investitoru omogući nastavak radova uprkos brojnim upozorenjima, zabranama i činjenici da se zahvat izvodi unutar zaštićenog područja UNESCO baštine.

Prijavom su, pored ostalih, obuhvaćeni funkcioneri Demokratske Crne Gore, predsjednik Opštine Herceg Novi Stevan Katić, poslanica Zdenka Popović, vlasnik kompanije Carine Čedomir Popović, nekadašnji vršilac dužnosti glavnog državnog arhitekte Siniša Minić,  i više za sada nepoznatih službenika i funkcionera lokalne i državne uprave. 

Tvrdi se da je kroz djelovanje ili nepostupanje institucija investitoru omogućeno da praktično završi grube građevinske radove na hotelskom kompleksu, iako su nadležni organi prethodno utvrdili nepravilnosti i donosili zabrane izvođenja radova

Minić je u martu 2024. godine odobrio spratnost hotela Carina koja odstupa od urbanističko-tehničkih uslova iz 2019. i tada važeće planske dokumentacije. Rješenjem Minića od 11. marta 2024. godine data je saglasnost kompaniji Carine na dopunjeno idejno rješenje hotela spratnosti 3Po+Su+6 (tri sprata podruma, suteren i šest etaža), iako je planom predviđena spratnost Po+Su+6 (podrum, suteren i šest etaža).

Nakon podnošenja krivične prijave, Radulović je pozvao SDT da hitno postupi po prijavama i ispita ulogu svih nadležnih institucija i funkcionera.,,Prvu krivičnu prijavu protiv ove kriminalne organizacije podnio sam 28. avgusta 2025. godine, a do danas nijesam dobio bilo kakvu informaciju od tužilaštva”, rekao je Radulović, dodajući da je zbog podnošenja prijava bio izložen prijetnjama.

Nakon što je vlasniku Carina određen pritvor, njegov advokat Dražen Medojević kazao je  da smatra da nije bilo mjesta određivanju zadržavanja njegovom klijentu: ,,Došlo se u apsurdnu situaciju da su objekti vrijedni preko stotinu miliona sagrađeni, a da se investitor i direktor hapsi i da mu se određuje pritvor kako bi se izbjegla opasnost od ponavljanja djela. Šta da ponovi, kad je već skoro sve izgrađeno, a ti objekti su od javnog interesa”.

Raniji radovi Čeda Popovića

Specijalno državno tužilaštvo (SDT) teretilo ke bivšeg gradonačelnika Podgorice Miomira Mugošu da je u slučaju prodaje gradskog zemljišta građevinskoj kompaniji Carine, 2007. godine, oštetio budžet Glavnog grada za 6,7 miliona eura, a Carinama pribavio korist u istom iznosu. Viši i Apelacioni sud su oslobodili Mugošu ove optužbe.

Popović je od 2013. godine, kada je počeo da gradi hotele diljem Boke kotorske, po istom principu kao sada u Baošićima, širio plaže i nasipao more, ne držeći se zakona. 

Tokom gradnje hotela Delfin u Bijeloj, 2015. godine, zbog ogromnih iskopa zemlje koji su bačeni u more, iz JP Morsko dobro su nekoliko puta podnosili prijave, ali bez rezultata. ,,Ovo može da radi samo neko koga štite državni organi”, upozoravali su iz NVO Južni Jadran prije deset godina

Tokom suđenja nekadašnjoj predsjednici Višeg suda Vesni Medenici otkrivene su njene veze sa Popovićem, sa kojim je u kumovskim odnosima. Sudija Osnovnog suda u Herceg Novom Jovan Stanković ispričao je specijalnim tužiocima kako je Medenica tražila od njega da donese presudu u predmetu čiji je akter bila firma Carine. Uslugu za svog kuma, Medenica je tražila i od svoje kume, sutkinje Hasnije Simonović.

Vrhovni sud je za mandata Medenice najmanje dva puta presudio u korist Carina, prvi put 2013. godine kada je odlučio da ova firma ima pravo na cjelokupnu imovinu Južnog Jadrana, a potom kada je poništio odluku Upravnog suda da Popović treba da plati 900.000 poreza na promet, upozoravao je MANS. Popović je od Medenica u više navrata kupovao zemlju u Kolašinu plaćajući je stotinama hiljada eura.

Popoviću, koji posjeduje više hotela u Boki kotorskoj, ovo nije prvi put da nasipa more. Prilikom gradnje hotela u Kumboru, 2019. godine, iz Morskog dobra su konstatovali nasipanje materijala iz iskopa u more na gradilištu hotela. Nasuto je preko 3.000 kvadrata obale.

,,Mi bismo da se bavimo turizmom, ali bez plaža. Ja bih svakog nagradio ko napravi lijepu i uređenu plažu, jer ona će privući goste. Da li može hotel bez plaže? Da li se plaža može napraviti bez nasipanja? Ne! Nije tačno da smo bacali zemlju u more. Borim se za održivi razvoj i ne bih mogao da zemljom popunjavam plažu”, izjavio je tada Popović.

Mještani Kumbora su nadležne još 2018. upozoravali da izvođači radova na gradnji luksuznog hotela kompanije Carine, istovaraju zemlju u more i da peru i kamione mješalice čiji sadržaj se spira u more. Iste radnje, navodili su mještani, obavljala je tada i kompanija Azmont, u toku gradnje turističkog kompleksa visoke kategorije Portonovi.

,,Gradnja hotela u Kumboru, u aranžmanu kompanije Carine Čedomira Popovića i Srpske pravoslavne crkve, po ponašanju i poštovanju zakona, samo je replika izgradnje depandansa hotela Delfin u Bijeloj čiji je Popović takođe vlasnik. Znamo kako je tamo gradio hotel i nasipao obalu, sve bez građevinske dozvole i saglasnosti JP Morsko dobro.  Nije ga usporilo ni što mu je inspekcija zatvarala gradilište i pečatila objekat”, upozoravala je tada Nada Popović, predsjednica NVO Južni Jadran koji okuplja manjinske akcionare firme koju je Popović privatizovao.

,,Samoinicijativno su skidali državni pečat i nastavljali da grade pokazujući svima da zakon za njih ne važi. Istina, zbog evidentnih krivičnih djela prvostepeno je osuđen u Osnovnom sudu u Herceg Novi na tri mjeseca, uslovno godinu dana zatvora”, podsjetila je, uz tvrdnje da se vlasnik Carina i u Kumboru u zoni Morskog dobra ponaša identično, a ,,inspekcije se prave da nijesu odavde”.

Ovaj tekst je podržan od strane Balkan Trust for Democracy, projekta German Marshall Fund of the United States. Stavovi izneseni u ovom tekstu isključiva su odgovornost autora i ne odražavaju nužno stavove Balkan Trust for Democracy niti The German Marshall Fund of the United States.